Əsas məzmuna keç
FrontDepth, Ana səhifə

Statik HTML və server rendering → AJAX

1991 – bu gün · 1999 – bu gün

Köhnə dövr
Yeni dövr
Müqayisə et

Nə dəyişdi

State harada yaşayır

Statik HTML və server rendering

Serverdə: todo siyahısı server datasıdır; cari filtr URL-də və gizli forma sahələrindədir.

AJAX

Serverdə: siyahı server datasıdır; səhifə aldığı son nüsxəni və filtri saxlayır.

Səhifə necə render olunur

Statik HTML və server rendering

Server hər sorğu üçün bütün səhifəni HTML sətri kimi yazır; brauzer onu sadəcə göstərir.

AJAX

Server HTML yox, data (JSON) göndərir; siyahının elementlərini səhifə document.createElement ilə qurur.

Dəyişiklikdə nə baş verir

Statik HTML və server rendering

Hər hərəkət bir sorğudur: forma POST-u və ya link GET-i, cavabında tam yeni səhifə gəlir.

AJAX

Hər dəyişiklik arxa planda gedən sorğudur; onun callback-i səhifədəki nüsxəni əvəz edir və yalnız siyahını, sayğacı və filtr düymələrini yenidən çəkir.

Kod necə qurulub

Statik HTML və server rendering

Sorğuları yönləndirən və səhifələri render edən bir server proqramı. Brauzerdə JavaScript lazım deyil.

AJAX

Sorğu köməkçisi və window.onload-da bağlanan handler-ləri olan səhifə script-i; JSON ilə cavab verən server API-si ilə danışır.

Niyə dəyişdi

Yol boyu hər dövrdə nə ağrıtdı və ondan sonra hansı dövr gəldi.

  1. Statik HTML və server rendering→Dynamic HTML və brauzer müharibələri

    Hər dəyişiklik, hətta bir checkbox-u işarələmək belə, serverə gedib-gəlmə və yeni səhifədir: ekran yanıb-sönür, scroll mövqeyi və yarımçıq yazılan hər şey itir, istifadəçi hər dəfə şəbəkəni gözləyir. Səhifələr istifadəçiyə özbaşına reaksiya verə bilmirdi. JavaScript (1995) və Dynamic HTML səhifəyə brauzerdə özünü dəyişməyə imkan verdi.

  2. Dynamic HTML və brauzer müharibələri→AJAX

    Səhifə özünü dəyişə bilirdi, amma başqa səhifəyə keçmədən serverlə data mübadiləsi edə bilmirdi: təzə data yükləmək və ya dəyişikliyi saxlamaq yenə forma göndərişi və ya link, yəni tamamilə yeni səhifə demək idi, dəyişənlərdə saxlanan hər şey isə ondan sonra yox olurdu. Üstəlik hər brauzer üçün kodun ayrıca qolu lazım idi. XMLHttpRequest və AJAX yanaşması skriptə arxa planda serverlə danışmağa və səhifənin yalnız dəyişən hissəsini yeniləməyə imkan verdi.

Eyni tətbiq yan-yana

Hər versiyanın əsas faylı. Hər iki tətbiq eyni testdən keçir: eyni markup, eyni davranış, fərqli ideyalar.

Tətbiqlər brauzerində sandbox-larda işləyir.

Statik HTML və server rendering
AJAX

Statik HTML və server rendering

yoxdur, sadə brauzer API-ləri

/server.js · 83 sətir

JavaScript
// Statik HTML dövrü: hər səhifəni server qurur; brauzer onu göstərir və formaları geri göndərir.
// 1990-cı illərdə bu CGI script idi (çox vaxt Perl, sonra PHP); burada JavaScript-dir.

// "Verilənlər bazası" serverdə yaşayır, ona görə siyahı hər səhifə yüklənməsindən sağ çıxır.
const todos = [
  { id: 1, title: "Read the docs", done: true },
  { id: 2, title: "Write the app", done: false },
];
let nextId = 3;

const FILTERS = { all: "All", active: "Active", done: "Done" };

// İstifadəçinin yazdığı mətn HTML-ə düşməzdən əvvəl escape olunmalıdır.
function escapeHtml(text) {
  return String(text)
    .replace(/&/g, "&")
    .replace(/</g, "&lt;")
    .replace(/>/g, "&gt;")
    .replace(/"/g, "&quot;");
}

function renderPage(filter) {
  const shown = todos.filter((t) => filter === "all" || (filter === "done") === t.done);
  const left = todos.filter((t) => !t.done).length;

  // Hər todo-nun öz kiçik forması var: onu dəyişmək serverə POST sorğusudur.
  const items = shown
    .map(
      (t) => `
        <li${t.done ? ' class="done"' : ""}>
          <form method="post" action="/todos/${t.id}/toggle">
            <input type="hidden" name="filter" value="${filter}">
            <button type="submit" data-toggle>${t.done ? "Undo" : "Done"}</button>
          </form>
          <span class="title">${escapeHtml(t.title)}</span>
        </li>`,
    )
    .join("");

  // Filtrlər adi linklərdir: birini seçmək yeni səhifə yükləyir.
  const links = Object.entries(FILTERS)
    .map(
      ([name, label]) =>
        `<a href="/?filter=${name}" data-filter="${name}"${name === filter ? ' class="selected"' : ""}>${label}</a>`,
    )
    .join(" ");

  return `
    <main class="todo-app">
      <h1>Todos</h1>
      <form id="todo-form" method="post" action="/todos">
        <input type="hidden" name="filter" value="${filter}">
        <input id="new-todo" name="title" placeholder="What needs doing?" autocomplete="off" aria-label="New todo">
        <button id="add" type="submit">Add</button>
      </form>
      <ul id="todo-list">${items}
      </ul>
      <div class="footer">
        <span id="todo-count">${left} left</span>
        <div class="filters">${links}</div>
      </div>
    </main>`;
}

// Bir sorğu gəlir, bütöv bir səhifə gedir. POST-un cavabı yeni səhifənin özüdür.
export function handle({ method, path, query, form }) {
  const asked = form?.filter ?? query.filter;
  const filter = Object.hasOwn(FILTERS, asked ?? "") ? asked : "all";

  if (method === "POST" && path === "/todos") {
    const title = (form.title ?? "").trim();
    if (title) todos.push({ id: nextId++, title, done: false });
  }

  const toggle = path.match(/^\/todos\/(\d+)\/toggle$/);
  if (method === "POST" && toggle) {
    const todo = todos.find((t) => t.id === Number(toggle[1]));
    if (todo) todo.done = !todo.done;
  }

  if (path === "/" || method === "POST") return { status: 200, body: renderPage(filter) };
  return { status: 404, body: "<h1>Not found</h1>" };
}

AJAX

yoxdur, sadə brauzer API-ləri

/src/main.js · 97 sətir

JavaScript
// AJAX dövrü: səhifə XMLHttpRequest ilə arxa planda serverlə danışır və yalnız
// siyahını yenidən çəkir. Səhifənin özü bir daha yüklənmir.

// Siyahı serverə məxsusdur; səhifə aldığı son nüsxəni saxlayır.
var todos = [];
var filter = "all";

// Hər sorğu eyni yolla gedir: open, send, sonra readyState 4 (bitdi) olana qədər gözlə.
function request(method, url, body, callback) {
  var xhr = new XMLHttpRequest();
  // true = asinxron: sorğu yolda olanda da səhifə işləməyə davam edir.
  xhr.open(method, url, true);
  if (body) xhr.setRequestHeader("Content-Type", "application/x-www-form-urlencoded");
  xhr.onreadystatechange = function () {
    if (xhr.readyState === 4 && xhr.status === 200) {
      callback(JSON.parse(xhr.responseText));
    }
  };
  xhr.send(body);
}

// Hər cavab JSON şəklində bütün siyahıdır: onu saxla və yenidən çək.
function show(list) {
  todos = list;
  render();
}

// Hər todo üçün ayrıca çağırış hər handler-ə öz todo-sunu verir. render()-in for dövründə
// yaradılan handler dövrün tək var-ını closure-a alardı və onun dövr bitəndəki dəyərini görərdi.
function makeItem(todo) {
  var li = document.createElement("li");
  var label = document.createElement("label");
  var box = document.createElement("input");
  var title = document.createElement("span");
  box.type = "checkbox";
  box.checked = todo.done;
  box.setAttribute("data-toggle", "");
  box.onclick = function () {
    request("POST", "/todos/" + todo.id + "/toggle", null, show);
  };
  // Mətn node-u: istifadəçinin yazdığı heç vaxt HTML-ə çevrilmir.
  title.className = "title";
  title.appendChild(document.createTextNode(todo.title));
  label.appendChild(box);
  label.appendChild(document.createTextNode(" "));
  label.appendChild(title);
  li.appendChild(label);
  if (todo.done) li.className = "done";
  return li;
}

// Yalnız siyahı, sayğac və filtr düymələri dəyişir; səhifənin qalanı yerində qalır.
function render() {
  var list = document.getElementById("todo-list");
  var buttons = document.getElementById("filters").getElementsByTagName("button");
  var left = 0;
  var i;
  list.innerHTML = "";
  for (i = 0; i < todos.length; i++) {
    if (!todos[i].done) left++;
    if (filter === "all" || (filter === "done") === todos[i].done) {
      list.appendChild(makeItem(todos[i]));
    }
  }
  document.getElementById("todo-count").innerHTML = left + " left";
  for (i = 0; i < buttons.length; i++) {
    buttons[i].className = buttons[i].getAttribute("data-filter") === filter ? "selected" : "";
  }
}

// Handler-lər HTML-ə yazılmır, səhifə yüklənəndə script-dən bağlanır.
window.onload = function () {
  var field = document.getElementById("new-todo");
  var buttons = document.getElementById("filters").getElementsByTagName("button");
  var i;

  document.getElementById("todo-form").onsubmit = function () {
    var title = field.value.replace(/^\s+|\s+$/g, "");
    if (title !== "") {
      request("POST", "/todos", "title=" + encodeURIComponent(title), show);
      field.value = "";
    }
    // false adi göndərişi ləğv edir: yeni səhifə yoxdur, sorğu arxa planda gedir.
    return false;
  };

  for (i = 0; i < buttons.length; i++) {
    // Handler-in içində this kliklənən düymədir.
    buttons[i].onclick = function () {
      filter = this.getAttribute("data-filter");
      render();
    };
  }

  // Səhifə siyahısız gəlir; onu ilk sorğu gətirir.
  request("GET", "/todos", null, show);
};