Əsas məzmuna keç
FrontDepth, Ana səhifə

Təhlükəsizlik

Cross-site scripting (XSS)

Hücumçunun yazdığı mətn səhifəndə necə koda çevrilir: reflected, stored və DOM-based XSS, təhlükəli sink-lər, kontekstə uyğun encoding, framework-lərin escape hatch-ləri, sanitizasiya, strict CSP, Trusted Types və əlavə müdafiə qatı kimi cookie-lər.

JuniorMiddleSeniorYenilənib: 16 noyabr 2026

Oxu səviyyəsi

Seçilmiş səviyyəyə qədər olan bölmələr göstərilir.

Başlamazdan əvvəl

İlkin şərt yoxdur.

Bu mövzu Junior səviyyəsindən başlayır.

JuniorKonsepsiya

XSS nədir və hücumçu nə edə bilər

Cross-site scripting (XSS) sayt hücumçunun idarə edə biləcəyi girişi götürüb onu səhifəyə elə yerləşdirəndə baş verir ki, brauzer onu kod kimi icra edir. Bundan sonra hücumçunun skripti sənin origin-ində işləyir, sanki onu sən yazmısan. Same-origin policy artıq heç nəyi qorumur, çünki kod onsuz da içəridədir.

JavaScript
const params = new URLSearchParams(location.search);
document.querySelector("#greeting").innerHTML = "Hello, " + params.get("name");

?name=Ada ilə bu kod Ada-nı salamlayır. ?name=<img src=x onerror="steal()"> ilə isə brauzer dəyəri HTML kimi parse edir, şəkil yüklənmir və onerror handler-i işə düşür. Hücumçuya bu URL-li bir link kifayətdir.

Hücumçunun kodu nə edə bilər

O səhifədə sənin JavaScript-inin edə bildiyi hər şeyi, istifadəçinin sessiyası ilə:

  • İstifadəçinin adından işləmək. İstifadəçinin cookie-ləri ilə same-origin sorğular göndərmək: çatdırılma ünvanını və ya e-poçtu dəyişmək, sifariş vermək, məzmun dərc etmək.
  • Səhifəni oxumaq. Şəxsi məlumatlar, mesajlar, HTML-ə yazılmış CSRF token-ləri, DOM-dakı hər şey.
  • Storage-ı oxumaq. localStorage və ya sessionStorage-dakı token-lər hücumçuya göndərilə və istənilən yerdən yenidən istifadə oluna bilər.
  • Səhifəni dəyişmək. Sənin real domenində saxta login forması göstərmək, formalardakı klaviatura basışlarını yazmaq.

Adətən edə bilmədiyi şey HttpOnly cookie-ni oxumaqdır: document.cookie onu göstərmir. Bu, sessiyanı sonradan istifadə üçün oğurlamağı çətinləşdirir, amma hücumu dayandırmır — səhifə açıq olduqca skriptə istifadəçi adından sorğu göndərmək üçün cookie-nin özü lazım deyil.

Niyə vacibdir

XSS görüntü bug-ını hesabın ələ keçirilməsinə çevirir. O, hələ də veb tətbiqlərdə ən çox rast gəlinən zəifliklərdən biridir və backend qədər frontend problemidir: bir çox XSS bug-ı serverin template-lərinə heç toxunmur, tamamilə klient tərəfindəki kodda yaşayır.

Əsas məqamlar

  • XSS = hücumçunun idarə etdiyi məlumatın səhifəndə kod (HTML, JavaScript, URL) kimi şərh olunması.
  • Təsiri "alert() açılır" yox, "hücumçu sənin saytında istifadəçinin özüdür" deməkdir.
  • Müdafiə məlumatı məlumat olaraq saxlamaqdır: dəqiq kontekst üçün encode və ya sanitizasiya et, gözdən qaçan səhvlər üçün isə brauzerin tətbiq etdiyi qatlar (CSP, Trusted Types) əlavə et.
JuniorKonsepsiya

Reflected, stored və DOM-based XSS

XSS adətən zərərli girişin haradan gəldiyinə və harada koda çevrildiyinə görə qruplaşdırılır.

Reflected XSS

Server sorğudan gələn girişi birbaşa cavaba yazır:

JavaScript
app.get("/search", (req, res) => {
  res.send(`<h1>Results for ${req.query.q}</h1>`);
});

Payload URL-dədir. Hücumçu qurbanı xüsusi hazırlanmış linki açmağa məcbur etməlidir (e-poçt, çat mesajı, redirect) və hücum yalnız linki açanlara təsir edir.

Stored XSS

Payload saxlanılır — rəy, şərh, profil adı, dəstək sorğusu — və sonradan ona baxan hər kəs üçün render olunur. Xüsusi link lazım deyil, hücum hər ziyarətçiyə təsir edə və istifadəçi məzmununa back office-də baxan admin-lərə də çata bilər. MDN onu məhz buna görə xüsusilə ciddi adlandırır.

Tipik hal: istifadəçilər bir az formatlama edə bilsin deyə şərhlər innerHTML ilə render olunur. Onda içində <img src=x onerror=…> olan bir şərh mövzunu açan hər kəsin səhifəsində işə düşür.

DOM-based XSS

Bütün axın brauzerdə gedir: klient kodu hücumçunun təsir edə biləcəyi mənbəni (source) oxuyur və onu şərh edən sink-ə yazır.

JavaScript
const tab = decodeURIComponent(location.hash.slice(1));
document.querySelector("#title").innerHTML = tab;

Tipik mənbələr: location.search, location.hash, document.referrer, window.name, postMessage məlumatı və sənin öz API-ndən gələn, amma istifadəçinin yazdığı məlumat. URL-in #-dan sonrakı hissəsi serverə heç vaxt göndərilmir, ona görə serverdəki filtrlər və log-lar belə payload-u heç görmür. Onu klient kodunun review-u və brauzerin tətbiq etdiyi nəzarət (Trusted Types) tutur.

Kateqoriyalar kəsişir

Saxlanmış dəyəri klient kodu innerHTML-ə render edə bilər (həm stored, həm də DOM-based). Adlar bug-ı axtarmağa kömək edir, düzəliş isə hər yerdə eynidir: etibarsız məlumatın interpretator-la görüşdüyü yeri tap və ora məlumat kimi çatdığından əmin ol.

Code review-da veriləcək suallar

  • Bu dəyər haradan gələ bilər? Onu kim yaza bilər — indi və ya bir ildən sonra?
  • O, harada bitir — mətndə, atributda, URL-də, skriptdə?
  • Həmin yer məhz bu kontekst üçün encode və ya sanitizasiya olunurmu?
MiddleVeb platforma

Təhlükəli sink-lər: sətir harada koda çevrilir

Sink sətri HTML, JavaScript və ya yüklənəcək, keçid ediləcək URL kimi şərh edən API-dir. XSS bug-larının çoxu etibarsız məlumatla qidalanan sink-dir. Code review-da onları tanımağı öyrən.

HTML sink-ləri

element.innerHTML, outerHTML, insertAdjacentHTML(), document.write(), Range.createContextualFragment() və onların üzərindəki örtüklər (jQuery-nin .html()-i, React-in dangerouslySetInnerHTML-i, Vue-nun v-html-i).

Geniş yayılmış yanlış təhlükəsizlik hissi: innerHTML ilə əlavə olunan <script> elementləri icra olunmur. Amma başqa çox şey icra olunur:

JavaScript
el.innerHTML = "<script>steal()</script>";
el.innerHTML = '<img src=x onerror="steal()">';
el.innerHTML = "<details open ontoggle=steal()>";

Birinci sətir heç nə etmir; ikinci və üçüncü isə şəkil yüklənməyəndə və ya element açılan kimi steal()-i çağırır. document.write() daha pisdir: onun yazdığı skriptlər icra olunur.

JavaScript sink-ləri

eval(), new Function(string) və funksiya əvəzinə sətirlə çağırılan setTimeout / setInterval. Bunların hər biri məlumatı birbaşa koda çevirir:

JavaScript
setTimeout("showToast('" + message + "')", 1000);
setTimeout(() => showToast(message), 1000);

Birinci sətir sink-dir; ikincisi funksiya ötürür və message-in içində nə olursa olsun, təhlükəsizdir.

URL sink-ləri

javascript: URL-i brauzer ona keçid edəndə öz kodunu icra edir: <a href>, <form action>, <iframe src>, location.href = …, window.open(…). Dəyəri yoxlanmayan "istifadəçinin saytına link" sahəsi də sink-dir:

JavaScript
link.href = profile.website;

Burada escape kömək etmir (javascript:-də escape ediləcək simvol yoxdur); sxem allow-list ilə yoxlanmalıdır.

Atribut və handler sink-ləri

Inline event handler atributları (onclick, onerror, onload, …) JavaScript-dir. el.setAttribute("onclick", value) və ya <div onclick="…${value}…"> qurmaq məlumatı skriptə yerləşdirir. <script> və ya <iframe>-dəki src, iframe-in srcdoc-u da belədir.

Təhlükəsiz qarşılıqlar

  • textContent, innerText, createTextNode() və input-un value-su — həmişə mətndir, heç vaxt parse olunmur.
  • Handler atributları əvəzinə funksiya ilə addEventListener().
  • Zərərsiz atributlar (title, alt, data-*) üçün setAttribute(), URL atributları üçün isə yalnız sxem yoxlamasından sonra.
  • Məlumat üçün eval() əvəzinə JSON.parse().

demək olar ki, hər təhlükəli API üçün təhlükəsiz qarşılığı var; DOM-based XSS-in çoxunu "sink-i tap, mətn API-si ilə əvəz et" yanaşması düzəldir.

MiddleKonsepsiya

Kontekstə uyğun output encoding

Output encoding hədəf dildə mənası olan simvolları parser-in adi mətn kimi oxuyacağı formaya salır. Vahid "escape" funksiyası yoxdur: nəyin təhlükəli olduğu dəyərin düşdüyü kontekstdən asılıdır, ona görə də çıxış anında məhz həmin kontekst üçün encode edirsən.

HTML mətni və dırnaqlı atributlar

Teqlərin arasında və dırnaq içindəki atribut dəyərlərində bu beş simvolu encode et (OWASP-ın siyahısı):

JavaScript
function escapeHtml(text) {
  return text
    .replaceAll("&", "&amp;")
    .replaceAll("<", "&lt;")
    .replaceAll(">", "&gt;")
    .replaceAll('"', "&quot;")
    .replaceAll("'", "&#x27;");
}

& birinci gəlir, yoxsa indicə yaratdığın hər entity-nin &-ı yenidən encode olunur. Atributları həmişə dırnağa al. Dırnaqsız atributda yeni atribut başlatmaq üçün bir boşluq kifayətdir, escapeHtml isə boşluqlara toxunmur:

HTML
<p title="x&quot; onmouseover=&quot;steal()">
<p title=x onmouseover=steal()>

Birincisi zərərsiz bir title-dır. İkincisi title üstəgəl event handler-dir.

URL-lər

URL-i HTML-encode etmək onu təhlükəsiz etmir: javascript:steal()-da encode ediləcək heç bir simvol yoxdur. Bütöv URL üçün sxemi allow-list ilə yoxla (http:, https:, bəlkə də mailto:). URL-in içindəki dəyər üçünsə yalnız həmin hissəni encode et:

JavaScript
const href = `/search?q=${encodeURIComponent(query)}`;

JavaScript və CSS

Skript və ya stil mənbəyini etibarsız məlumatdan qurma; OWASP bunları tək encoding-in etibarlı kömək etmədiyi kontekstlər adlandırır. Server rendering-də klassik bug state-i inline skriptə yerləşdirməkdir:

HTML
<script>window.__STATE__ = ${JSON.stringify(state)}</script>

JSON.stringify düzgün JavaScript yaradır, amma HTML parser skripti ilk </script>-də bitirir — hətta o, JSON sətrinin içində olsa belə. İçində </script><img src=x onerror=…> olan rəy mətni buradan çölə çıxır. Serializasiya olunmuş JSON-da <-ı \u003c kimi escape et (və ya bunu edən serializer işlət), yaxud məlumatı eyni escape ilə <script type="application/json"> elementinə qoy və JSON.parse(el.textContent) ilə oxu.

Qaydalar

  • Çıxışda, həmin çıxışın konteksti üçün encode et. Əvvəlcədən escape olunmuş mətni saxlamaq ikiqat escape-ə və heç kimin escape etmədiyi yerlərdə xam mətnə gətirib çıxarır.
  • Ümumiyyətlə encoding tələb etməyən API-lərə üstünlük ver: textContent, framework-ün mətn interpolyasiyası, URLSearchParams.
  • Dəyər mütləq HTML olmalıdırsa, encoding yanlış alətdir: sənə sanitizer lazımdır.
MiddleFramework

React və digər framework-lər: avtomatik escape və escape hatch-lər

Müasir framework-lər susmaya görə encode edir. React-də JSX-dəki sətir həmişə mətn kimi render olunur, atribut dəyərləri isə atribut kimi təyin edilir, heç vaxt markup kimi parse olunmur:

JSX
function Review({ review }) {
  return (
    <article title={review.author}>
      <p>{review.text}</p>
    </article>
  );
}

review.text <img src=x onerror=…> olsa, istifadəçi məhz bu simvolları görəcək. Server rendering də escape edir: renderToString &lt;img src=x onerror=…&gt; çıxarır. React tətbiqlərində sətir template-ləri ilə qurulan tətbiqlərdən xeyli az XSS bug-ı olmasının səbəbi bu default-dur. Bug-lar escape hatch-lərdə yaşayır.

dangerouslySetInnerHTML

JSX
<div dangerouslySetInnerHTML={{ __html: html }} />

Bu, innerHTML-i təyin edir və həmin sink-in bütün risklərini daşıyır. react.dev: markup tam etibarlı mənbədən gəlmirsə, bu yolla XSS zəifliyi yaratmaq "çox asandır". O, sanitizasiya olunmuş sətir və ya TrustedHTML obyekti qəbul edir. Hər rast gəldiyin yerə təhlükəsizlik review-u tələb edən məqam kimi bax; react/no-danger ESLint qaydası onları göstərir.

href və src-dəki URL-lər

React dəyəri escape edir, amma escape javascript: URL-ini təhlükəsiz etmir. React 19 onu bloklayır: href, src, action və formAction üçün javascript: URL-ini "React has blocked a javascript: URL as a security precaution." xətası atan URL ilə əvəz edir (react-dom 19.3.0-da, həm klientdə, həm də server rendering-də yoxlanıb). O, yalnız bu sxemi bloklayır. OWASP qeyd edir ki, bu, tətbiq səviyyəsində URL yoxlamasını əvəz etmir: istifadəçinin verdiyi linklər üçün http: və https:-i allow-list et.

Digər escape hatch-lər

  • Birbaşa DOM-a müraciət: ref.current.innerHTML = … və ya istifadəçi sətirləri ötürülən third-party widget.
  • Etibarsız obyekti props-a yaymaq: <a {...userProvidedProps}> məlumata href-i, hətta dangerouslySetInnerHTML-i seçməyə imkan verir.
  • Kitabxananın HTML-ə çevirdiyi və sonra xam halda əlavə olunan Markdown və rich text.
  • SSR zamanı inline <script>-ə yazılan serializasiya olunmuş state (əvvəlki bölməyə bax).
  • Digər framework-lərdə də eyni mənzərədir: Vue-nun v-html-i, Svelte-in {@html …}-u, Angular-ın daxili sanitizasiyasını söndürən bypassSecurityTrustHtml() və oxşarları.

Nümunə: HTML sətri olmadan bir az formatlama

**qalın** mətni və sətir keçidlərini dəstəkləyən şərh funksiyası çox vaxt mətni HTML sətrinə çevirib (**…** → <strong>, \n → <br>) onu dangerouslySetInnerHTML-ə verməklə qurulur. Onda istifadəçinin yazdığı qalan hər şey də markup-a çevrilir. Təhlükəsiz variant funksionallığı HTML sətirləri olmadan saxlayır: mətni böl, hissələri React children kimi render et, <strong> və <br>-i isə element kimi yarat. Bir az formatlama lazımdırsa, element qur; HTML və sanitizer-ə yalnız istifadəçilər həqiqətən HTML yazanda müraciət et.

MiddleNümunə

HTML və URL-lərin sanitizasiyası

Encoding mətn üçündür. İstifadəçilər həqiqətən HTML yazırsa (rich-text redaktoru, CMS, e-poçt mətnləri), sənə sanitizer lazımdır: o, HTML-i parse edir və yalnız zərərsiz elementlərin və atributların allow-list-ini saxlayır.

Regex yox, dəstəklənən kitabxana işlət

JavaScript
import DOMPurify from "dompurify";

const clean = DOMPurify.sanitize(dirty, {
  ALLOWED_TAGS: ["p", "br", "strong", "em", "ul", "ol", "li", "a"],
  ALLOWED_ATTR: ["href"],
});
container.innerHTML = clean;

OWASP DOMPurify-ı tövsiyə edir. O, event handler atributlarını və href-dəki javascript: kimi təhlükəli URL-ləri silir, parse etmək üçün isə brauzerin öz HTML parser-indən istifadə edir, yəni yoxladığı şey brauzerin quracağı şeyin özüdür. Regex bunu bacarmaz: HTML-də adlar böyük-kiçik hərfə həssas deyil, dırnaqlar məcburi deyil, entity-lər, iç-içə və sınıq markup, kod icra edən onlarla teq və atribut var. <script>…</script>-i silən filtr <img onerror>-a toxunmur, <scr<script></script>ipt> üzərində isə skript teqini özü yaradır.

Sanitizer-i effektiv saxlayan qaydalar:

  • Əlavə etməzdən dərhal əvvəl sanitizasiya et və nəticəni dəyişmədən əlavə et. OWASP: sanitizasiyadan sonra məzmunu dəyişmək onu mənasız edə bilər.
  • Allow-list-i funksionallığın tələb etdiyi qədər kiçik saxla və kitabxananı yenilə: sanitizer bypass-ları müntəzəm tapılır və düzəldilir.
  • Serverdə DOM implementasiyası lazımdır (məsələn, jsdom ilə DOMPurify), ya da sanitizasiyanı brauzerdə et.

HTML Sanitizer API (element.setHTML()) bunu platformanın özünə gətirir. MDN-in uyğunluq məlumatına görə o, Chrome 146 və Firefox 148-də var, Safari-də isə hələ yoxdur, ona görə bu gün kitabxananı əvəz etmir.

URL sxemlərini URL API ilə allow-list et

JavaScript
const ALLOWED = new Set(["http:", "https:", "mailto:"]);

function safeHref(input) {
  try {
    const url = new URL(input, location.href);
    return ALLOWED.has(url.protocol) ? url.href : "about:blank";
  } catch {
    return "about:blank";
  }
}

Əvvəlcə parse et, sonra yoxla: URL parser sxemi kiçik hərflərə salır və brauzerlərin də nəzərə almadığı tab-ları, sətir keçidlərini və əvvəldəki boşluqları silir, ona görə Java\tScript:… javascript: kimi görünür. startsWith("javascript:") kimi sətir yoxlaması bu variantları buraxır, block-list isə ağlına gəlməyən sxemləri (data:, vbscript:) buraxır. İcazəli sxemləri yoxla, qadağan olunanları yox.

Aləti seçmək

MəlumatAlət
Adi mətnMətn API-ləri və ya framework interpolyasiyası; sanitizer lazım deyil
Bir az formatlama (qalın mətn, sətir keçidləri)Öz sintaksisini parse et və element yarat
İstifadəçinin yazdığı HTMLCiddi allow-list ilə DOMPurify
İstifadəçinin verdiyi linklərURL API və sxem allow-list-i
SeniorVeb platforma

Content Security Policy: strict CSP və report-only

Content Security Policy brauzerə səhifənin hansı skriptlərdən (və digər resurslardan) istifadə edə biləcəyini deyən cavab başlığıdır. O, injection-u düzəltmir; encoding unudulanda əlavə olunmuş kodun işə düşməsinin qarşısını alan ikinci qatdır.

Strict CSP: nonce və ya hash

MDN və web.dev host siyahıları əvəzinə nonce və ya hash əsaslı strict siyasəti tövsiyə edir:

Text
Content-Security-Policy:
  script-src 'nonce-R4nd0mPerResp0nse' 'strict-dynamic';
  object-src 'none';
  base-uri 'none';
HTML
<script nonce="R4nd0mPerResp0nse" src="/assets/index-5c71ab.js"></script>
  • Server hər cavab üçün yeni, təxmin olunmayan nonce yaradır və onu render etdiyi hər script teqinə yazır. Əlavə olunmuş markup onu bilə bilməz, ona görə inject edilmiş <script> işə düşmür.
  • Statik səhifələr bunun əvəzinə inline skriptlərinin hash-lərini sadalaya bilər ('sha256-…').
  • 'strict-dynamic' etibarı ötürür: nonce-lu skriptin yüklədiyi skriptlər (məsələn, document.createElement("script") ilə) də işləyə bilər, beləcə bundler-lər və tag manager-lər işləməyə davam edir. Onu dəstəkləyən brauzerlərdə eyni direktivdəki host siyahıları, 'self' və 'unsafe-inline' nəzərə alınmır — web.dev də https: 'unsafe-inline'-ı məhz buna görə yalnız çox köhnə brauzerlər üçün ehtiyat variant kimi təklif edir.
  • Strict siyasət inline event handler-ləri, javascript: URL-lərini və eval()-u da bloklayır. onclick="…"-ları addEventListener()-ə köçürməli olacaqsan.

Host allow-list-ləri niyə zəifdir

script-src 'self' https://cdn.example.com həmin hostlardakı bütün skriptlərə icazə verir. İcazəli hostda JSONP endpoint-i və ya DOM-dakı template-ləri icra edən köhnə kitabxana varsa, hücumçu ondan kod işə salmaq üçün istifadə edə bilər. Strict CSP-nin əsasında duran Google araşdırması ("CSP Is Dead, Long Live CSP!", 2016) allow-list siyasətlərinin əksəriyyətindən yan keçmək mümkün olduğunu göstərdi.

Əvvəlcə report-only

Text
Content-Security-Policy-Report-Only: script-src 'nonce-…' 'strict-dynamic'; object-src 'none'; base-uri 'none'; report-to csp
Reporting-Endpoints: csp="https://shop.example/csp-reports"

Report-only başlığı heç nəyi tətbiq etmir, hər pozuntunu bildirir və onu <meta> elementi ilə təyin etmək olmur. report-uri köhnəlib (deprecated), amma MDN bütün brauzerlər report-to-nu dəstəkləyənə qədər onu da göndərməyi məsləhət görür. Səs-küyə hazır ol: brauzer extension-ları da inline skriptlər əlavə edir.

Report-only siyasət hücumu dəqiq təsvir edə bilər — səhifədə inline event handler icra olunub, heç vaxt istifadə etmədiyin hostdan şəkil yüklənib — və yenə də heç birini bloklamaz. Tətbiq olunan siyasətdə script-src handler-i, img-src isə məlumatı çölə daşıyan sorğunu dayandırardı. Bir səhifədə cəmlənən yeni növ hesabatı araşdırılmalı siqnal say, report-only-ni isə son məntəqə yox, bitmə tarixi olan mərhələ kimi qəbul et.

Platformanın review-xss incident-i işləyən mağazada qəribə CSP hesabatlarını mənbəyinə qədər izləməyə imkan verir.

SeniorVeb platforma

Trusted Types, cookie-lər və çoxqatlı müdafiə

Encoding və sanitizasiya hər developer-in hər sink-i düzgün işləməsindən asılıdır. Trusted Types və cookie atributları kimsə səhv edəndə işə düşən, brauzerin tətbiq etdiyi qatlardır.

Trusted Types

Bu CSP direktivi ilə DOM XSS sink-ləri sətir qəbul etməyi dayandırır:

Text
Content-Security-Policy: require-trusted-types-for 'script'; trusted-types reviews

İndi innerHTML-ə, outerHTML-ə, insertAdjacentHTML()-ə, document.write()-a, skriptin src-inə və oxşar sink-lərə adi sətir vermək TypeError atır (sətirlə eval() və new Function() isə EvalError atır). Yalnız policy-nin yaratdığı obyektlər qəbul olunur:

JavaScript
const policy = trustedTypes.createPolicy("reviews", {
  createHTML: (input) => DOMPurify.sanitize(input),
});

container.innerHTML = policy.createHTML(review.html);
container.innerHTML = review.html;

Birinci mənimsətmə işləyir, ikincisi xəta atır. trusted-types direktivi kodunun yarada biləcəyi policy adlarını sadalayır, beləcə riskli kod kod bazasındakı hər innerHTML-ə yox, review olunmuş bir neçə policy-yə toplanır. API özü heç nəyi sanitizasiya etmir: policy sən ona nə yazmısansa, onu edir. React dangerouslySetInnerHTML-ə verilən TrustedHTML-i brauzerə dəyişmədən ötürür. default adlı policy sink-ə çatan hər adi sətri alır; MDN onu yalnız keçid dövründə tövsiyə edir. Əvvəlcə pozuntuları toplamaq üçün Content-Security-Policy-Report-Only ilə başla.

Dəstək: MDN-ə görə Trusted Types Baseline 2026-dır, 2026-cı ilin fevralından bəri yeni əlçatandır (Chrome 83, Safari 26, Firefox 148). Köhnə brauzerlər onu sadəcə tətbiq etmir.

Cookie-lər və token-lər

  • HttpOnly cookie-ni document.cookie-dən gizlədir, ona görə XSS payload-u sessiyanı sonradan istifadə üçün köçürə bilmir. localStorage-da saxlanan token isə başqadır: payload onu oxuyub başqa hosta, məsələn, şəkil URL-i ilə göndərə bilər. HttpOnly sessiya cookie-si ilə bu oğurluq alınmır.
  • SameSite brauzerin cookie-ni cross-site sorğularda nə vaxt göndərəcəyini məhdudlaşdırır. Bu, CSRF müdafiəsidir. İnject olunmuş skript sənin öz saytında işləyir, ona görə onun sorğuları same-site-dır və cookie onsuz da göndərilir.
  • Secure cookie-ni adi HTTP-dən uzaq saxlayır.

Heç biri skriptin səhifə açıq olduqca istifadəçi adından işləməsinə mane olmur: çatdırılma ünvanını dəyişmək üçün bir same-origin sorğu kifayətdir. Həssas dəyişikliklərdən (e-poçt, parol, ödəniş və ya çatdırılma məlumatları) əvvəl yenidən autentifikasiya tələb et.

Yenə də baş verəndə

Render-i düzəlt (əsas səbəb), saxlanmış payload-ları sil, ifşa oluna biləcək sessiya və token-ləri ləğv et, həmin müddətdə edilən əməliyyatları yoxla və payload-u mətn kimi render etdiyini yoxlayan test əlavə et. Sonra indiyədək yalnız hesabat verən CSP-ni tətbiq olunan rejimə keçir.

SeniorMüsahibə məsləhətləri

Müsahibə üçün məsləhətlər

30 saniyəlik cavab. "XSS hücumçunun idarə etdiyi məlumat brauzerin onu kod kimi şərh etdiyi yerə — HTML-ə, skriptə, javascript: URL-inə — çatanda baş verir: hücumçunun skripti bizim origin-də işləyir və istifadəçinin edə bildiyi hər şeyi edə bilir. Mən məlumatı məlumat olaraq saxlamaqla qarşısını alıram: framework-ün mətn render-i və ya kontekstə uyğun encoding, HTML həqiqətən lazım olanda DOMPurify kimi sanitizer, URL-lər üçün sxem allow-list-i. Üstünə brauzerin tətbiq etdiyi qatları əlavə edirəm: nonce əsaslı strict CSP, Trusted Types və HttpOnly sessiya cookie-ləri."

Gözlənilən suallar

  • Reflected, stored və DOM-based arasında fərq? Payload haradan gəlir (sorğudan, bazadan, klient tərəfindəki mənbədən) və harada koda çevrilir (serverin HTML-ində və ya klient tərəfindəki sink-də). Hər birinə bir nümunə gətir.
  • React XSS-dən qorunurmu? Mətn və atributlar susmaya görə escape olunur, React 19 isə href, src, action və formAction-dakı javascript: URL-lərini bloklayır. Boşluqlar dangerouslySetInnerHTML, ref-lər vasitəsilə birbaşa DOM yazıları, başqa URL sxemləri, etibarsız props-un yayılması və serializasiya olunmuş SSR state-idir.
  • innerHTML-dəki <script> niyə işləmir — deməli, innerHTML təhlükəsizdir? Bu yolla əlavə olunan skriptlər işləmir, amma event handler atributları işləyir (<img src=x onerror=…>).
  • HttpOnly XSS-i dayandırırmı? Xeyr. O, cookie-nin oxunmasını dayandırır; skript yenə də istifadəçi adından sorğu göndərə bilər.
  • Mövcud tətbiqdə CSP-ni necə tətbiq edərdin? Nonce əsaslı strict siyasət, əvvəlcə hesabat endpoint-i ilə Content-Security-Policy-Report-Only, inline handler-lərin və eval-un silinməsi, hesabatların təhlili (extension-lar səs-küy yaradır), sonra tətbiq.

Bal itirdən səhvlər

  • XSS-i "alert() açılır" kimi təqdim etmək. Təsirdən danış: hesab dəyişiklikləri, məlumat oğurluğu, istifadəçi adından əməliyyatlar.
  • Hər kontekst üçün bir "escape" funksiyası. URL-i və ya skripti HTML-escape etmək onu təhlükəsiz etmir.
  • Regex sanitizer-lər və block-list-lər (replace(/<script>/g, ""), !url.startsWith("javascript:")).
  • CSP-ni həll adlandırmaq. O, ikinci qatdır; həll sink-dədir.
  • WAF-ın problemi həll etdiyini demək. OWASP: WAF-lar XSS-in qarşısını etibarlı şəkildə ala bilmir və encoding-i, təhlükəsiz DOM API-lərini və sanitizasiyanı əvəz etmir.

Senior səviyyəni göstərən məqamlar

Stored XSS incident-ini əvvəldən axıra qədər izah et: onu necə görərdin (bir səhifədə cəmlənən CSP hesabatları, heç kimin etmədiyi hesab dəyişikliyi), sink-i necə tapardın (istifadəçi məzmunu ilə qidalanan HTML sink-lərini axtarmaq), funksionallığı saxlayan düzəliş, cavab tədbirləri (payload-ları silmək, sessiyaları ləğv etmək, əməliyyatları yoxlamaq) və növbətinin qarşısını nə alır (lint qaydaları, tətbiq olunan CSP, Trusted Types, localStorage-dan kənarda saxlanan sessiyalar, testlərdə XSS payload-ları).

JuniorYoxlama siyahısı

Kodu XSS baxımından review edərkən nəyi yoxlamalı

Bu siyahını özün yazmadığın və səhifəyə məlumat yerləşdirən kodda işlət: komanda yoldaşının pull request-i, kitabxananın issue tracker-indəki snippet və ya AI assistentinin təklifi. Etibarsız məlumatla qidalanan tək bir sink hücumçunun skriptini sənin origin-ində istifadəçinin adından işə salır, adi girişlə yazılmış testlər isə bunu heç vaxt göstərmir.

  • Hansısa HTML sink-i (innerHTML, insertAdjacentHTML(), document.write(), dangerouslySetInnerHTML, v-html) istifadəçinin və ya URL-in idarə edə biləcəyi sətri alırmı? Mətnin yeri textContent və ya JSX interpolyasiyasıdır. <img src=x onerror=alert(1)> ilə yoxla: <script> payload-u heç nəyi sübut etmir, çünki innerHTML ilə əlavə olunan skriptlər icra olunmur.
  • HTML mütləq HTML qalmalıdırsa, onu əlavə etməzdən dərhal əvvəl kiçik allow-list ilə DOMPurify təmizləyirmi? Regex və ya replace(/<script>/g, "") kimi block-list <img onerror>-a toxunmur.
  • İstifadəçinin verdiyi URL-lər sxemlərin allow-list-i ilə yoxlanırmı? href, src, location.href və window.open() javascript: URL-lərini icra edir, escape isə kömək etmir. new URL(input) və protocol-un http: və ya https: olduğunu yoxlayan şərt axtar; startsWith("javascript:") "JaVa\tScript:…"-i buraxır, React 19 isə yalnız javascript:-i bloklayır.
  • Hansısa sətir koda çevrilirmi? eval(), new Function(), sətirlə çağırılan setTimeout və məlumatdan qurulan onclick atributlarını axtar. Funksiya ötür, addEventListener() işlət, məlumatı JSON.parse() ilə oxu.
  • Etibarsız obyektlər props-a yayılırmı, məsələn <a {...data}>? Onda href-i, hətta dangerouslySetInnerHTML-i məlumat özü seçə bilir.
  • Server rendering-də inline <script>-ə yazılan state escape olunurmu? JSON.stringify </script>-i olduğu kimi saxlayır, HTML parser isə skripti elə orada bitirir. <-ı \u003c kimi escape et və ya bunu edən serializer işlət.
  • Sessiya token-ləri localStorage-dan kənarda saxlanırmı? İnject olunmuş skript onları oxuyub başqa hosta göndərə bilər; HttpOnly cookie isə document.cookie-dən gizlidir.

Özünü yoxla

  • Məşq

    Kodun nəticəsini təxmin et, açıq müsahibə suallarına cavab ver və özünü qiymətləndir.

    3 nəticə sualı · 4 açıq sual

  • Quiz

    İzahlı test sualları və yekun nəticə.

    6 sual

Bu mövzudan istifadə edən praktiki işlər.

Həftəlik çağırışlar