Əsas məzmuna keç
FrontDepth, Ana səhifə

Şəbəkə

HTTP keşləmə

Brauzer və CDN cavabı yenidən istifadə edib-etməyəcəyinə necə qərar verir: Cache-Control, təzəlik və 304 revalidasiyasından tutmuş hash-li faylara, stale-while-revalidate-ə, Vary-yə, paylaşılan keşdə şəxsi məlumatlara və CDN-in təmizlənməsinə qədər.

JuniorMiddleSeniorYenilənib: 16 noyabr 2026

Oxu səviyyəsi

Seçilmiş səviyyəyə qədər olan bölmələr göstərilir.

Başlamazdan əvvəl

İlkin şərt yoxdur.

Bu mövzu Junior səviyyəsindən başlayır.

JuniorKonsepsiya

HTTP keşləmə nədir və keşlər harada olur

HTTP keşi cavabları saxlayır və sonrakı sorğularda onları yenidən istifadə edir, beləcə cavab origin serverdən təkrar gəlmək məcburiyyətində qalmır. Keşdən gələn cavab bütöv bir round trip-ə qənaət edə, origin-in yükünü azalda bilər, təkrar ziyarəti isə, xüsusən CSS və skriptlər keşdən gələndə, demək olar ki, ani edir. Amma səhv keş cavabı istifadəçiyə köhnə və ya başqasının məlumatını göstərir. Ona görə keşləmə sürət qədər düzgünlük məsələsidir.

Keşlər harada olur

  • Private (şəxsi) keş — bir klientə məxsusdur, adətən brauzerin HTTP keşidir. Şəxsi cavabları saxlaya bilər, çünki onları yalnız həmin istifadəçi görəcək.
  • Shared (paylaşılan) keş — klientlərlə origin arasında dayanır və çox istifadəçiyə xidmət edir: CDN, reverse proxy (nginx, Varnish) və ya korporativ proxy. O, bir istifadəçinin şəxsi cavabını heç vaxt başqasına verməməlidir.

/app.js sorğusu hər ikisindən keçə bilər: əvvəlcə brauzer öz keşinə baxır, sonra CDN öz keşinə, origin-ə isə yalnız hər ikisində tapılmayan sorğu çatır.

Keş açarı

Keş cavabları keş açarı ilə axtarır. RFC 9111-ə görə açarda ən azı sorğunun metodu və hədəf URI olur. Keşlərin çoxu yalnız GET cavablarını saxladığı üçün praktikada açar query string də daxil olmaqla tam URL-dir. Vary cavab başlığı açara sorğu başlıqlarını əlavə edir (bu barədə senior bölmələrində). Cavabın asılı olduğu başqa hər şey — cookie, istifadəçinin ölkəsi — sən onu açara qoymasan, açarda yoxdur.

Təzə və ya köhnəlmiş

Server təkrar istifadəni Cache-Control cavab başlığı ilə təsvir edir:

Text
HTTP/1.1 200 OK
Content-Type: text/css
Cache-Control: max-age=3600
ETag: "5f2a-19c"

Növbəti bir saat bu cavab təzədir (fresh): keş onu heç kimdən soruşmadan yenidən istifadə edə bilər. Sonra o, köhnəlir (stale). Köhnəlmiş cavab atılmır: keş origin-dən onun hələ də keçərli olub-olmadığını soruşur (şərti sorğu), origin isə ya gövdəsiz 304 Not Modified, ya da yeni 200 qaytarır.

Əsas məqamlar

  • Keşləmə susmaya görə açıqdır: Cache-Control-suz cavab da evristik qaydada keşlənə bilər, ona görə nə istədiyini həmişə açıq yaz.
  • Təzəlik soruşmağın lazım olub-olmadığını, revalidasiya isə yenidən yükləməyin lazım olub-olmadığını həll edir.
  • Açar saxlanılan cavablardan hansının veriləcəyini müəyyən edir. Keşləmə bug-larının çoxu cavabın asılı olduğu nəyisə nəzərə almayan açardan yaranır.
JuniorKonsepsiya

Təzəlik: max-age, Expires, Age və evristika

Keşdəki cavab yaşı (age) təzəlik müddətindən (freshness lifetime) az olduqca təzədir. RFC 9111 bu müddəti uyğun gələn ilk qaydadan götürür:

  1. Paylaşılan keşdə Cache-Control-dakı s-maxage=N.
  2. Cache-Control-dakı max-age=N.
  3. Expires ilə Date arasındakı fərq (iki mütləq tarix).
  4. Heç biri yoxdursa, açıq müddət yoxdur və keş evristikadan istifadə edə bilər.
Text
Cache-Control: max-age=60, s-maxage=600
Expires: Mon, 16 Nov 2026 12:00:00 GMT
Date: Mon, 16 Nov 2026 10:00:00 GMT

CDN bu cavabı 600 saniyə, brauzer isə 60 saniyə saxlayır və hər ikisi Expires-a məhəl qoymur, çünki max-age (paylaşılan keşdə isə s-maxage) üstündür. Expires HTTP/1.0-dan qalıb: mütləq tarix saatların düzgün olmasından asılıdır, max-age da məhz buna görə onu əvəz edib. Yanlış formatlı Expires, məsələn tez-tez rast gəlinən Expires: 0, keçmiş zaman kimi qəbul olunmalıdır, yəni cavab artıq köhnəlib.

Age

CDN bir müddət saxladığı cavabı verəndə Age başlığı göndərir: cavabın origin-də yaradılmasından və ya son dəfə yoxlanmasından neçə saniyə keçib:

Text
Cache-Control: max-age=600
Age: 540

Brauzer bu vaxtı da hesaba qatır: bu cavab brauzerdə 600 yox, cəmi 60 saniyə də təzə qalacaq. RFC-nin tam düsturu Date başlığını və şəbəkə gecikməsini də nəzərə alır, amma "Age üstəgəl mənim keşimdə keçən vaxt" praktikada kifayət edən yaxınlaşmadır. Uzun max-age ilə işləyən CDN-in məzmunu gözlədiyindən köhnə göstərməsinin səbəbi də budur.

Evristik təzəlik

Cavabda max-age, s-maxage və ya Expires yoxdursa, keş təxmin edə bilər. RFC Last-Modified-dən keçən vaxtın bir hissəsini, adətən 10%-ni tövsiyə edir: 10 gün əvvəl dəyişdirilmiş fayl təxminən bir gün heç kimdən soruşulmadan yenidən istifadə oluna bilər. Evristika yalnız evristik keşlənə bilən status kodlarına (200, 203, 204, 206, 300, 301, 308, 404, 405, 410, 414 və 501) və ya public ilə işarələnmiş cavablara aiddir.

Bunun yaratdığı real bug: API endpoint-i və ya HTML səhifə Cache-Control-suz, amma statik fayl serverinin qoyduğu Last-Modified ilə gedir və istifadəçilər deploy-dan sonra da dünənki versiyanı görür. Həll Cache-Control-u həmişə açıq göndərməkdir — cavab no-cache olsa belə.

Qısa qaydalar

  • max-age-ə üstünlük ver; Expires yalnız çox köhnə keşlər üçün ehtiyat variantdır.
  • CDN nəyisə brauzerlərdən uzun saxlaya bilirsə, s-maxage işlət.
  • "Təzə" sadəcə "origin-ə müraciət etmədən yenidən istifadə oluna bilər" deməkdir, bundan artıq heç nə.
MiddleKonsepsiya

no-cache, no-store, must-revalidate, private, public

Ən çox qarışıqlıq yaradan cavab direktivləri, RFC 9111-in təriflərinə görə:

  • no-cache — cavabı saxlamaq olar, amma əvvəlcə origin-lə yoxlamadan yenidən istifadə etmək olmaz. Bu, "keşləmə" demək deyil. ETag varsa, hər təkrar istifadə kiçik bir şərti sorğuya başa gəlir və adətən 304 ilə bitir.
  • no-store — heç bir keş (şəxsi və ya paylaşılan) sorğunu və cavabı saxlaya bilməz. Heç yerə yazılmamalı cavablar üçündür: bank çıxarışı, birdəfəlik token. Eyni URL-in əvvəl saxlanmış nüsxəsini isə silmir.
  • must-revalidate — cavab təzə olduqca yenidən istifadə oluna bilər; köhnələndən sonra isə istifadədən əvvəl yoxlanmalıdır və heç vaxt köhnəlmiş halda verilə bilməz (origin əlçatmazdırsa, keş 504 kimi xəta qaytarır). O, stale-while-revalidate kimi icazələrdən üstündür.
  • private — onu yalnız şəxsi (brauzer) keşi saxlaya bilər. Şəxsi cavablar üçün işlət: login-dən sonrakı səhifələr, səbət, hesab səhifələri.
  • public — paylaşılan keş onu adətən saxlaya bilmədiyi halda da saxlaya bilər, ən çox da Authorization başlıqlı sorğunun cavabını. Buna nadir hallarda ehtiyac olur; onu "keş işləsin deyə" əlavə etsən, CDN autentifikasiyalı cavabları paylaşa bilər.
  • s-maxage=N — yalnız paylaşılan keşlər üçün təzəlik müddəti; şəxsi keşlər ona baxmır. public kimi, o da paylaşılan keşə Authorization-lı sorğuların cavablarını yenidən istifadə etməyə icazə verir.

Direktivlər bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edəndə (məsələn, max-age=600, no-cache) RFC ən sərt olana əməl etməyi deyir.

Tipik birləşmələr

Text
Cache-Control: no-cache
Cache-Control: no-cache, private
Cache-Control: no-store
Cache-Control: max-age=31536000, immutable

Birincisi ictimai HTML üçündür: həmişə yoxla, yalnız dəyişəndə yüklə. İkincisi MDN-in şəxsi səhifələr üçün standart tövsiyəsidir: brauzer saxlaya bilər, CDN saxlaya bilməz, hər təkrar istifadə yoxlanır. Üçüncüsü həqiqətən həssas məlumat üçündür; bir çox brauzerdə o, back/forward cache-i də söndürür, ona görə onu refleks kimi işlətmə. Dördüncüsü məzmunu dəyişəndə URL-i də dəyişən fayllar üçündür.

max-age=0, must-revalidate no-cache kimi işləyir; o, köhnə HTTP/1.0 keşləri no-cache-i başa düşmədiyi üçün yaranıb. "Hər şeyi bir yerə yığan" no-store, no-cache, max-age=0, must-revalidate, proxy-revalidate isə cargo cult-dur: saxlamağı tək no-store artıq qadağan edir.

Sorğu direktivləri

Cache-Control sorğularda da olur. Adi reload Cache-Control: max-age=0 və şərti başlıqlar göndərir, ona görə keşlər yoxlama aparır; məcburi reload şərtsiz no-cache göndərir və origin tam 200 qaytarır. Kodda fetch(url, { cache: "no-cache" }) yoxlama aparır, fetch(url, { cache: "reload" }) isə keşdən tamamilə yan keçir.

MiddleVeb platforma

Revalidasiya: ETag, Last-Modified və 304

Saxlanmış cavab köhnələndə (və ya no-cache ilə işarələnəndə) keş onu kor-koranə yenidən yükləmir. O, saxladığı validator-larla şərti sorğu göndərir, nəyinsə dəyişib-dəyişmədiyinə isə origin qərar verir.

Text
GET /index.html HTTP/1.1
Host: shop.example
If-None-Match: "33a64df5"
If-Modified-Since: Mon, 16 Nov 2026 08:00:00 GMT
Text
HTTP/1.1 304 Not Modified
Cache-Control: no-cache
ETag: "33a64df5"
Date: Mon, 16 Nov 2026 10:00:00 GMT

304-ün gövdəsi olmur. Keş saxladığı başlıqları onunla yeniləyir (yeni Date, Cache-Control, ETag) və artıq əlində olan gövdəni verir. Sorğu yenə bir round trip aparır, amma bütöv resurs əvəzinə cəmi bir neçə yüz bayt.

İki validator

  • ETag / If-None-Match — serverin seçdiyi qeyri-şəffaf versiya identifikatoru, çox vaxt məzmunun hash-i. W/"…" zəif (weak) ETag-dir: bayt-bayt eyni yox, "mənaca eyni" deməkdir. Sorğuda hər iki şərt varsa, If-None-Match üstün tutulur.
  • Last-Modified / If-Modified-Since — dəqiqliyi bir saniyə olan tarix. Eyni saniyə içində iki dəyişiklik və ya hər deploy-da vaxt damğası dəyişən fayl onu etibarsız edir.

Mümkünsə ETag göndər, əlində varsa Last-Modified-i də.

Praktikada nə görürsən

  • Chrome DevTools-da təzə keş cavabı Size sütununda "(disk cache)" və ya "(memory cache)" yazılmış 200-dür, şəbəkəyə heç bir sorğu getməyib. Revalidasiya isə 304 statuslu real sorğudur.
  • fetch() revalidasiyanı gizlədir: şərti başlıqları brauzer özü əlavə edib 304 alanda sənin kodun keşdəki cavabı 200 statusu ilə alır. If-None-Match-i özün qoysan, brauzer öz keşini kənarda saxlayır və kod 304-ü görür.
JavaScript
const response = await fetch("/api/catalog", { cache: "no-cache" });
console.log(response.status); // 200

Şəbəkədən 304 gəlsə belə, konsolda 200 görünür.

Bilməyə dəyər bug-lar

  • Hər serverdə fərqli ETag. Load balancer arxasındakı hər maşın eyni fayl üçün öz ETag-ini hesablayırsa (məsələn, inode nömrələrindən), sorğu başqa maşına düşəndə yoxlama uğursuz olur və hər yoxlama tam yükləməyə çevrilir.
  • Dinamik HTML-də validator-lar. Render-dən sonra hesablanan ETag trafikə qənaət edir, amma server hər sorğuda bütün işi görür. Daha ucuz ETag məlumatın versiya nömrəsindən və ya updatedAt-indən alınır.
  • Revalidasiya təzəlik deyil. Yaxşı ETag ilə no-cache sürətlidir, amma yenə də hər təkrar istifadəyə bir round trip deməkdir; heç vaxt dəyişməyən fayllar üçün uzun təzəlik müddəti ver.
MiddleNümunə

Praktik sxem: hash-li fayllar, qısaömürlü HTML, API-lər

Veb tətbiqlərin çoxuna bir neçə başlıq dəsti bəs edir. İdeya belədir: məzmunu heç vaxt dəyişməyən URL əbədi keşlənə bilər, məzmunu dəyişən URL isə yoxlanmalıdır.

Hash-li fayllar: əbədi keşlə

Bundler-lər fayl adına məzmunun hash-ini yazır: /assets/index-e41d07.js. Kod dəyişəndə hash, deməli URL də dəyişir, ona görə köhnə URL heç vaxt yeni məzmun üçün istifadə olunmur ("cache busting"):

Text
Cache-Control: public, max-age=31536000, immutable

Bir il şərti "əbədi" sayılır. immutable brauzerə deyir ki, fayl təzə olduqca, hətta reload zamanı belə, onu yoxlamasın. MDN-in uyğunluq cədvəlinə görə Firefox və Safari bunu dəstəkləyir, Chrome isə bu direktivi tətbiq etmir (orada onu göndərmək zərərsizdir). public burada vacib deyil: MDN onu nümunədə işlədir, amma yalnız lazım olanda əlavə etməyi tövsiyə edir.

HTML: həmişə yoxla

HTML sənəd giriş nöqtəsidir: cari hash-li faylların adları ondadır, onun URL-inə isə versiya əlavə etmək olmur. İstifadəçilər deploy-dan dərhal sonra yeni siyahını alsın deyə o, revalidasiya olunmalıdır:

Text
Cache-Control: no-cache
ETag: "AAPuIbAOdvAGEETbgAAAAAAABAAE"

Səhifə şəxsidirsə, no-cache, private işlət. HTML-ə uzun max-age vermək klassik "istifadəçilər günlərlə köhnə versiyanı görür" bug-ıdır: brauzer keşlərindən cavabı geri çağırmağın yolu yoxdur.

API-lər və məlumat

Bir az köhnə ola bilən ictimai məlumat (məhsul siyahısı, valyuta məzənnələri cədvəli):

Text
Cache-Control: max-age=10, s-maxage=60, stale-while-revalidate=30

Brauzerlər cavabı ən çoxu 10 saniyə (CDN-in bildirdiyi Age də hesaba daxildir), CDN isə 60 saniyə yenidən istifadə edir. Sonra daha 30 saniyə ərzində istənilən keş köhnəlmiş nüsxə ilə cavab verə bilər, təzəsini isə arxa planda gətirir. Bu, stale-while-revalidate-dir (RFC 5861): istifadəçi yenilənməni gözləmir, origin isə hər ziyarətçidən yox, hər CDN məntəqəsindən hər URL üçün təxminən dəqiqədə bir sorğu alır. Brauzerlər də bunu dəstəkləyir (Chrome 75, Firefox 68, Safari 14).

stale-if-error=N origin xəta verəndə (500, 502, 503, 504 və ya əlçatmaz şəbəkə) keşə N saniyə köhnəlmiş nüsxə ilə cavab verməyə icazə verir. Qeyri-stabil origin qarşısındakı CDN-də faydalıdır; CDN-inin bunu dəstəklədiyini yoxla.

Şəxsi və ya tranzaksiya məlumatı (səbət, hesab, checkout qiyməti):

Text
Cache-Control: no-store

və ya brauzer geri qayıdış üçün nüsxə saxlaya bilərsə, private, no-cache.

Deploy ardıcıllığı vacibdir

Deploy-dan sonra köhnə HTML-i hələ açıq olan istifadəçilər köhnə hash-li faylları istəyir. Əvvəlcə yeni faylları yüklə, HTML-i ən sonda dəyiş və köhnə faylları bir müddət saxla. Onları silsən, sonradan chunk-ı lazy yükləyən hər açıq tab sınır (Chromium-da TypeError: Failed to fetch dynamically imported module, webpack tətbiqlərində ChunkLoadError).

SeniorTipik səhvlər

Paylaşılan keşlər, Vary və şəxsi məlumatlar

Paylaşılan keş açar üzrə nə saxlayıbsa, onu qaytarır. Cavab açarda olmayan nədənsə asılıdırsa, ilk cavab qalib gəlir və sonrakı bütün istifadəçilər onu alır: səhv qiymət, səhv dil, başqa istifadəçinin hesab səhifəsi.

Vary açara sorğu başlıqlarını əlavə edir

Text
Vary: Accept-Encoding

Düzgün, tipik hal: gzip, Brotli və sıxılmamış variantlar ayrı saxlanılır, Brotli-ni aça bilməyən klient Brotli almır. Amma əlavə etdiyin hər başlıq variantların sayını artırır:

  • Vary: User-Agent — minlərlə fərqli dəyər, yəni demək olar ki, hər sorğu keşdə tapılmır.
  • Vary: Cookie — bütöv Cookie başlığı, sessiya id-si də daxil olmaqla, açara düşür: faktiki olaraq hər ziyarətçiyə bir qeyd. Şəxsi cavablar üçün MDN bunun əvəzinə Cache-Control: private tövsiyə edir.
  • Vary: * — heç vaxt uyğun gəlmir, yəni cavab yoxlanmadan təkrar istifadə olunmur.

Authorization, cookie-lər və paylaşmağa icazə verən direktivlər

Paylaşılan keş Authorization başlıqlı sorğunun cavabını yenidən istifadə etməməlidir — cavabda public, s-maxage və ya must-revalidate yoxdursa. Deməli, autentifikasiyalı API-yə "performans üçün" yazılmış s-maxage=300 ilə CDN bir istifadəçinin məlumatını növbətisinə verə bilər. Cookie-lər isə heç qorunmur: sessiya cookie-sindən asılı olan, hətta Set-Cookie daşıyan keşlənə bilən cavab saxlanıb təkrar verilə bilər (RFC 9111-ə görə Set-Cookie keşləməyə mane olmur). Bir çox CDN susmaya görə belə cavabları keşləmir, amma bu, protokol yox, konfiqurasiyadır. Şəxsi cavabları origin-də private (və ya no-store) ilə işarələ.

Nümunə: URL-ə görə keşlənən qiymət

Mağaza seçilmiş valyutanı cookie-də saxlayır, CDN-i isə açarı URL-ə görə qurur. İlk cavab qalib gəlir:

Text
GET /api/products/lamp-l3   Cookie: currency=EUR   → MISS, cached: 30.00
GET /api/products/lamp-l3   Cookie: currency=USD   → HIT:  30.00

USD müştərisi EUR rəqəmini alır, səhifə isə onu dollar işarəsi ilə göstərir. Həll keşi saxlayır və açarı tamamlayır: valyutanı URL-ə qoy (/api/products/lamp-l3?currency=USD) və ya CDN-i yalnız həmin bir cookie-yə görə açar quracaq şəkildə konfiqurasiya et — Vary: Cookie yox. Eyni qayda öz kodundakı keşə də aiddir: açarda sorğunun asılı olduğu bütün girişlər olmalıdır. Müştərinin nə qədər ödəyəcəyini müəyyən edən hər şeyi isə keşdən oxuma, origin hesablasın.

Cache poisoning

Bu qaydanın təhlükəsizlik tərəfi: origin cavabı açarda olmayan başlıqdan qurursa (məsələn, mütləq URL-lər üçün X-Forwarded-Host), bir saxta sorğu ilə zəhərlənmiş cavab hamı üçün keşlənə bilər. Origin-in oxuduğu hər sorğu girişi ya açarda olmalı, ya da nəzərə alınmamalıdır.

Platformanın stale-price-cache incident-i işləyən mağazada səhv məlumat verən keş bug-ını araşdırmağa imkan verir.

SeniorVeb platforma

Brauzer keşləri, service worker-lər və CDN-in təmizlənməsi

"Brauzer keşləyib" ifadəsi qaydaları fərqli olan üç ayrı mexanizm demək ola bilər. Debug edəndə doğrusunun adını çək.

HTTP keşi

Yuxarıda deyilənlərin hamısı bura aiddir. DevTools keşdən gələn cavabı "(memory cache)" və ya "(disk cache)" kimi göstərir: bu, brauzerin cavabı harada saxladığıdır, ayrı qaydalar dəsti deyil. Müasir brauzerlər bu keşi həm də top-level sayta görə bölür (partitioning), ona görə ictimai CDN-dən yüklənən kitabxananı iki fərqli sayt ayrı-ayrılıqda yükləyir.

Back/forward cache (bfcache)

İstifadəçi səhifədən gedəndə bfcache bütöv səhifənin, JavaScript heap-i də daxil olmaqla, snapshot-ını saxlayır və Back/Forward düyməsində onu dərhal bərpa edir. Səhifəni oradan bərpa etmək ümumiyyətlə sorğu göndərmir, MDN də xəbərdarlıq edir ki, no-cache tarixçə naviqasiyalarında revalidasiyaya zəmanət vermir. Cache-Control: no-store ilə gələn səhifələr ənənəvi olaraq bfcache-ə düşmür (web.dev yazır ki, Chrome bunu dəyişmək üzərində işləyir). Səhifə bfcache-də qalarkən köhnələ bilən məlumatı, məsələn səbətdəki məhsul sayını, pageshow-da yenilə:

JavaScript
window.addEventListener("pageshow", (event) => {
  if (event.persisted) refreshCartBadge();
});

Service worker-in Cache API-si

caches.open() və cache.put() sənin kodunun idarə etdiyi yaddaşdır. MDN: Cache API HTTP keşləmə başlıqlarına əməl etmir və qeydlər sən silməyincə heç vaxt vaxtı keçmir. Ondan cavab verən service worker təzəliyə özü qərar verir (cache first, network first, strategiya kimi stale-while-revalidate). Onun öz fetch() çağırışları isə adi sorğular kimi HTTP keşindən keçir, ona görə URL-lər hash-li deyilsə və ya cache: "no-cache" ilə gətirilmirsə, precache addımı köhnəlmiş nüsxə saxlaya bilər.

Təmizləmə (invalidation)

Brauzerlərdə saxlanmış cavabı vaxtı bitməmiş geri çağırmaq olmur; Clear-Site-Data: "cache" brauzer keşini yalnız həmin başlığı alan istifadəçi üçün təmizləyir, aralıq keşlərə isə təsir etmir. Dəyişən URL-lər üçün brauzer müddətlərinin qısa saxlanmasının səbəbi budur. CDN isə idarə olunan keşdir və onu təmizləmək (purge) olar:

  • Fayllar üçün versiyalı URL-lər: təmizləməyə ehtiyac yoxdur, yeni deploy yeni URL-lər işlədir.
  • Məzmunu dərc edəndən sonra URL və ya prefiks üzrə purge.
  • Teq üzrə purge: origin cavabları etiketləyir (Fastly-də Surrogate-Key, Cloudflare-də Cache-Tag) və, məsələn, 42 nömrəli məhsulun qiyməti dəyişəndə bir çağırış onu göstərən bütün səhifələri təmizləyir.
  • Soft purge (dəstəklənirsə) qeydləri silmir, köhnəlmiş kimi işarələyir, beləcə yenidən doldurma zamanı stale-while-revalidate və stale-if-error işləməyə davam edir.

Geniş yayılmış bölgü belədir: CDN üçün uzun s-maxage və hadisəyə görə purge, təmizləyə bilmədiyin brauzerlər üçün isə qısa max-age və ya no-cache. RFC 9213-dəki CDN-Cache-Control başlığı CDN-in müddətini Cache-Control-dan ayrıca daşıya bilər.

SeniorMüsahibə məsləhətləri

Müsahibə üçün məsləhətlər

30 saniyəlik cavab. "Keş saxlanmış cavabı təzə olduqca və Cache-Control icazə verdikcə yenidən istifadə edir. Cavab köhnələndə keş If-None-Match və ya If-Modified-Since ilə şərti sorğu göndərir və ya 304, ya da yeni cavab alır. Praktikada hash-li fayllara bir illik max-age və immutable verirəm, HTML-i no-cache və ETag ilə göndərirəm, şəxsi olan hər şeyi isə private və ya no-store ilə işarələyirəm."

Gözlənilən suallar

  • no-cache ilə no-store-un fərqi? no-cache saxlayır və hər təkrar istifadədən əvvəl yoxlayır, no-store heç vaxt saxlamır. no-store-un bir çox brauzerdə bfcache-i də söndürdüyünü qeyd et.
  • Deploy-dan sonra istifadəçilər yenə köhnə versiyanı görür — niyə? HTML-də və ya versiyasız faylda uzun müddət, Cache-Control-suz cavabda evristik təzəlik və ya öz keşindən cavab verən service worker. Onları DevTools-da necə ayırd edəcəyini izah et (Size sütununda "(disk cache)" ilə 200, 304 və ya "(ServiceWorker)").
  • Statik faylları necə keşləyirsən? Fayl adlarında məzmun hash-i, max-age=31536000, immutable, HTML-in revalidasiyası; faylları HTML-dən əvvəl deploy et və köhnələri saxla.
  • CDN nə əlavə edir? Paylaşılan keş, s-maxage, Age, purge API-ləri, origin-i qorumaq üçün stale-while-revalidate və stale-if-error.
  • Keşləmə məlumat sızmasına necə səbəb ola bilər? Şəxsi cavabı paylaşılan keş saxlayanda: private unudulub, autentifikasiyalı cavablarda public və ya s-maxage var, ya da açar cavabın asılı olduğu cookie-ni nəzərə almır.

Bal itirdən səhvlər

  • no-cache-in "keşlənmir" demək olduğunu söyləmək.
  • max-age olduğu halda Expires-ın hələ də rol oynadığını düşünmək.
  • 304-ü "sorğusuz keşdən verildi" kimi qəbul etmək — bu, sorğudur, sadəcə gövdə ötürülmür.
  • Səhv məlumat bug-ını keşi silməklə "düzəltmək". Senior cavab keşi saxlayıb açarı və ya müddəti düzəltməkdir.
  • bfcache-i, HTTP keşini və Cache API-ni ayırmadan hamısını "brauzer keşi" adlandırmaq.

Senior səviyyəni göstərən məqamlar

Yalnız başlıqlardan yox, açardan və təmizləmədən danış: cavab nədən asılıdır, onu kim paylaşa bilər, səhv cavab nə qədər yaşaya bilər və onu necə siləcəksən (versiyalı URL-lər, teq üzrə purge, qısa brauzer müddətləri). Keşləmənin sadəcə effektiv yox, həm də düzgün olduğunu göstərən metriki qeyd et: hit ratio və origin yükünün yanında düzgünlük yoxlaması, məsələn, keşdəki cavablardan nümunələrin origin-lə müqayisəsi.

JuniorYoxlama siyahısı

HTTP keşləmə başlıqlarını review edərkən nəyi yoxlamalı

Bu siyahını özün yazmadığın keşləmə başlıqlarında və ya keş kodunda işlət: komanda yoldaşının pull request-i, kitabxananın konfiqurasiyası və ya AI assistentinin təklifi. Səhv başlıq bütün testlərdən keçir, sonra istifadəçilərə günlərlə köhnə versiyanı, ya da bir istifadəçinin məlumatını başqasına göstərir. Brauzerlərdə saxlanmış nüsxələri isə geri çağırmaq olmur.

  • Şəxsi cavablar private və ya no-store ilə işarələnibmi, autentifikasiyalı cavablarda public və ya s-maxage yoxdurmu? Bu ikisi CDN-ə Authorization-lı sorğuların cavablarını təkrar verməyə icazə verir, sessiya cookie-si isə paylaşılan keşin onları saxlamasına mane olmur. Başlıqlara DevTools-un Network panelində bax.
  • HTML uzun max-age ilə yox, no-cache və ETag ilə gedirmi (şəxsidirsə, üstəlik private)? Cari hash-li faylların adları ondadır, ona görə bir günlük təzəlik deploy-dan sonra bir gün köhnə tətbiq deməkdir.
  • Hər cavab Cache-Control-u açıq göndərirmi? O olmasa, keş müddəti Last-Modified-ə görə özü təxmin edə və dünənki versiyanı verməyə davam edə bilər.
  • max-age=31536000 və immutable yalnız məzmun hash-i olan URL-lərdədirmi? /logo.svg kimi versiyasız URL-də yeni versiya istifadəçilərə bir il ərzində çatmır.
  • Cavabın asılı olduğu hər şey keş açarına daxildirmi? Açar praktikada URL-dir: cookie-dən oxunan dil orada yoxdur, ona görə ilk saxlanan cavab hamı üçün qalib gəlir. Dəyəri URL-ə və ya CDN-in açarına qoy; Vary: Cookie hər ziyarətçiyə ayrıca qeyd deməkdir.
  • Hər direktiv müəllifin düşündüyü mənanı verirmi? no-cache saxlayır, amma hər təkrar istifadədən əvvəl yoxlayır; no-store heç vaxt saxlamır və bir çox brauzerdə back/forward cache-i də söndürür. Network panelinin Size sütunundakı "(disk cache)" heç bir sorğu getmədiyini göstərir, 304 isə real sorğudur.

Özünü yoxla

  • Məşq

    Kodun nəticəsini təxmin et, açıq müsahibə suallarına cavab ver və özünü qiymətləndir.

    3 nəticə sualı · 4 açıq sual

  • Quiz

    İzahlı test sualları və yekun nəticə.

    6 sual

Bu mövzudan istifadə edən praktiki işlər.