Əsas məzmuna keç
FrontDepth, Ana səhifə

Frontend sistem dizaynı

Frontend system design müsahibəsinə yanaşma

Frontend system design raundunu beş mərhələdə necə aparmaq olar: tələbləri dəqiqləşdirməkdən və klient arxitekturasını çəkməkdən məlumat modelinə, komponent və şəbəkə API-lərinə, optimallaşdırmaya, trade-off-lara və vaxtın bölüşdürülməsinə qədər.

MiddleSeniorYenilənib: 16 noyabr 2026

Oxu səviyyəsi

Seçilmiş səviyyəyə qədər olan bölmələr göstərilir.

Başlamazdan əvvəl

İlkin şərt yoxdur.

Bu mövzu Middle səviyyəsindən başlayır.

MiddleKonsepsiya

Raund nəyi yoxlayır və backend dizaynından nə ilə fərqlənir

Frontend system design raundunda məhsulu və ya komponenti brauzer tərəfdən dizayn edirsən: istifadəçi nə görür, klient necə qurulub, məlumat API-dən piksellərə qədər necə gəlir və nəticə real cihazlarda necə sürətli, əlçatan və dayanıqlı qalır. Server əsasən qara qutudur: UI-a lazım olan API müqaviləsini sən müəyyən edirsən, amma heç kim səndən verilənlər bazasının sharding-ini gözləmir.

Frontend raunduBackend raundu
FokusKlient arxitekturası, komponentlər, state, render, şəbəkə müqaviləsiServislər, saxlama, miqyaslanma, ardıcıllıq
"Miqyas" nədirBir ekrandakı məlumat, zəif cihaz və şəbəkələr, bundle ölçüsü, çoxlu tabSaniyədəki sorğular, məlumatın həcmi, replikalar
Nə təqdim edirsənKomponent ağacı, state-in sahibləri, API formaları, performans və əlçatanlıq planıServis diaqramı, sxemlər, tutum hesablamaları

Suallar iki növ olur. Tətbiq sualları (xəbər lenti, chat tətbiqi, checkout) genişdir: ən çox arxitektura və məlumat axını önəmlidir. Komponent sualları (autocomplete, şəkil karuseli, video pleyer) dardır və komponent API-sinə, vəziyyətlərə, klaviatura və ekran oxuyucusu dəstəyinə dərindən gedir.

Beş mərhələ

Platformadakı System Design Board hər məsələni eyni beş mərhələdən keçirir; bu ardıcıllıq RADIO framework-ü adı ilə geniş tanınır:

  1. Tələblər: nə qurulur, kim üçün, hansı keyfiyyətdə və nə əhatəyə daxil deyil.
  2. Arxitektura: klientin hissələri və onların serverlə necə danışdığı.
  3. Məlumat modeli: entity-lər və state-in hər parçasının harada yaşadığı.
  4. İnterfeys: komponent API-ləri və şəbəkə API-si.
  5. Optimallaşdırma: performans, əlçatanlıq, i18n, offline, təhlükəsizlik.

Mərhələlər ssenari yox, yoxlama siyahısıdır. İnterfeys məlumat modelində bir sahənin çatışmadığını göstərəndə geri qayıt, onu düzəlt və bunu ucadan de.

45 dəqiqəlik vaxt planı

DəqiqəMərhələSonda lövhədə nə olur
0-5TələblərFunksional və qeyri-funksional tələblər, fərziyyələr
5-15ArxitekturaKlient diaqramı və onun serverlə təmas nöqtələri
15-22Məlumat modeliEntity-lər, klient və server state-i, cache açarları
22-32İnterfeysProps-ları ilə əsas komponentlər, cavab formaları ilə endpoint-lər
32-42OptimallaşdırmaBu məhsul üçün vacib olan iki-üç dərin analiz
42-45YekunXülasə, açıq risklər, sənin sualların

60 dəqiqə olanda əlavə vaxtı interfeysə və dərin analizlərə ver. Geri qalırsansa, növbəti nəyi əhatə edəcəyini de və irəli keç: aydın planı olan yarımçıq diaqram mükəmməl tələblər siyahısından və başqa heç nədən daha yüksək qiymətləndirilir.

MiddleKonsepsiya

Mərhələ 1: Tələblər

Tapşırıq qəsdən qeyri-müəyyən verilir. İlk beş dəqiqə doğru şeyi qurub-qurmadığını göstərir, ona görə çəkməzdən əvvəl soruş, sonra cavabları müsahibəçinin görə biləcəyi yerdə yaz.

Funksional tələblər: istifadəçilər nə edə bilir. Əsas axınları sadala və nəyin əhatədən kənarda qaldığını razılaşdır ("göndərilmiş mesajlar redaktə olunmur").

Qeyri-funksional tələblər: hansı keyfiyyətdə. Performans hədəfləri, cihazlar (telefonlar, zəif Android), brauzerlər, şəbəkənin keyfiyyəti, offline iş, əlçatanlıq, dillər və sağdan sola yazılar, SEO, məxfilik.

İstifadəçilər və miqyas: ekranda neçə element var, məlumat nə qədər tez-tez dəyişir, eyni məlumat üzərində eyni anda neçə nəfər işləyir. Frontend raundunda miqyas serverlər yox, "cədvəldə 10 000 sətir" və ya "bir chat-da dəqiqədə 200 mesaj" deməkdir.

Məhdudiyyətlər: API var, yoxsa onu sən dizayn edirsən; hansı framework və dizayn sistemi işlənir; səhifə açıqdır, yoxsa login arxasındadır.

Nümunə: autocomplete

Funksional

  • İstifadəçi yazdıqca, 2 simvoldan başlayaraq təkliflər görünür.
  • Ox düymələri təkliflər arasında hərəkət etdirir, Enter seçir, Escape bağlayır.
  • Təklif başlıq və kateqoriya göstərir; onu seçmək məhsulu açır.

Qeyri-funksional

  • İstifadəçi yazmağa ara verəndən sonra təxminən 200 ms ərzində təkliflər görünür.
  • Telefonlarda və ekran oxuyucuları ilə işləyir.
  • İnterfeys azərbaycan və ingilis dillərindədir.

Fərziyyələr

  • Axtarış endpoint-i mövcuddur; onun müqaviləsini mən müəyyən edirəm.
  • Ən çox 10 təklif, açılan siyahının içində səhifələmə yoxdur.
  • Son axtarışlar hesab üzrə yox, cihaz üzrə saxlanılır.

Fərziyyələr cavabın bir hissəsidir

Müsahibəçi "sənin seçimindir" deyəndə qərar ver, fərziyyəni yaz və başqa cür olsaydı nəyin dəyişəcəyini bir cümlə ilə əlavə et: "Offline dəstəyin lazım olmadığını fərz edirəm; lazım olsaydı, axtarış cache-i IndexedDB-yə keçərdi." Bu, dizaynı irəli aparır və alternativi gördüyünü göstərir.

Mərhələni prioritetlərini adlandıraraq bitir: "Yazarkən gecikməyə və klaviatura ilə idarəyə fokuslanacağam, analitikaya isə sonda qısaca toxunacağam." Bu, müsahibəçiyə dərin analizlərin harada olacağını deyir, sənə isə qalan vaxt üçün plan verir.

MiddleKonsepsiya

Mərhələ 2: Klientin arxitekturası

Hər birinin bir məsuliyyəti olan qutular və məlumatın hansı istiqamətdə axdığını göstərən oxlar çək. Məlumatla zəngin tətbiq üçün tipik klient:

Text
CDN: HTML, JS, CSS, images
          |
Browser -----------------------------------------------------
  App shell + router                     Service worker
     |
  Route /feed (lazy chunk) -> component tree
     |                              |
  Client state store           Server-state cache
                                    |
                               API layer
                                    |
Server ------------------------------------------------------
  REST / GraphQL API (BFF)          Real-time gateway (WebSocket / SSE)

Hər qutu nə üçündür:

  • App shell: ilk render olunan çərçivə (header, naviqasiya, layout, error boundary) və router. Hər route ayrıca chunk-dır, ona görə /feed-ə girən ziyarətçi ayarlar səhifəsini endirmir.
  • Komponent ağacı: məlumatı yükləyən və ya bağlayan komponentlərə və yalnız props-u render edən komponentlərə bölünür. Hansı state-in hansı komponentə məxsus olduğunu de.
  • Server-state cache: serverə məxsus olan, klientdə sorğu açarı ilə saxlanılan məlumat; təkrarlanan sorğuların birləşdirilməsi, fonda yenidən yükləmə və invalidation ilə. Bunu TanStack Query, SWR, Apollo Client və ya Relay kimi kitabxanalar edir; birinin adını çəkmək olar, amma nə etdiyini izah etmək daha vacibdir.
  • Klient state store-u: yalnız brauzerdə mövcud olan state: qaralama, seçilmiş tab, panelin açıq olub-olmaması. Çox vaxt komponent state-i və ya context bəs edir.
  • API qatı: bütün sorğuların keçdiyi bir modul. Baza URL-i, auth, xətaların normallaşdırılması, təkrar cəhdlər və AbortController ilə ləğv bir dəfə burada yazılır, hər komponentdə yox.
  • Service worker və CDN: statik fayllar uzun cache müddəti ilə CDN-dən gəlir; service worker isə yalnız offline iş və ya background sync tələb olunanda lazımdır.

Serverlə təmas nöqtələri

Klientin serverlə görüşdüyü hər yeri adlandır: əsas API (backend-for-frontend cavabları ekranlara uyğun formalaşdıra bilər), real-time kanal, şəkilləri ölçüləndirən image CDN, auth endpoint-i, analitika endpoint-i. Onları sən dizayn etmirsən, hər birindən nə gözlədiyini deyirsən.

Bir cümlədə məlumat axını

Bunu açıq de: "Server məlumatı cache-ə gəlir, komponentlər onu hook-lar vasitəsilə oxuyur; istifadəçi əməliyyatları mutation çağırır, mutation cache-i optimistik yeniləyir və təsirlənən açarları invalidate edir." Bu cümlə ardıcıllıqla bağlı sonrakı sualların yarısına cavab verir.

MiddleNümunə

Mərhələ 3: Məlumat modeli

Ekranlardan başla: hər birinin nə göstərdiyini sadala və bunu sahələri olan entity-lərə çevir. Sonra state-in hər parçasının harada yaşadığına qərar ver:

  • Server state-i: serverə məxsusdur, klientdə cache-lənir: mesajlar, istifadəçilər, məhsullar.
  • Klient state-i: yalnız brauzerdə mövcuddur: qaralama mətni, açıq dialoq, vurğulanmış təklif.
  • URL state-i: səhifə yenilənəndə qalmalı və paylaşıla bilən olmalıdır: axtarış sorğusu, filtrlər, sıralama, seçilmiş elementin id-si, səhifə.
  • Törəmə state: qalanından hesablanır və ayrıca saxlanılmır: filtrlənmiş siyahı, ümumi qiymət.

Nümunə: chat-app

TypeScript
type User = { id: string; name: string; avatarUrl: string };

type Message = {
  id: string;
  clientId: string;
  chatId: string;
  authorId: string;
  text: string;
  sentAt: string;
  status: "sending" | "sent" | "failed";
};

type Chat = { id: string; title: string; memberIds: string[]; unreadCount: number };

type ChatStore = {
  users: Record<string, User>;
  messages: Record<string, Message>;
  messageIdsByChat: Record<string, string[]>;
  nextCursorByChat: Record<string, string | null>;
};

Store normallaşdırılıb: hər istifadəçi və mesaj id üzrə bir dəfə saxlanılır, siyahılar isə id-ləri saxlayır. Avatarını dəyişən istifadəçi bir yerdə yenilənir və bütün mesajlar yeni avatarı göstərir; heç bir yerdə eyni entity-nin iki versiyası görünə bilməz. Bunun qiyməti render zamanı axtarışdır (messageIds.map((id) => messages[id])), adətən selector-a bükülür.

clientId və status interfeysə görə var: mesaj dərhal müvəqqəti id və status: "sending" ilə göstərilir, təsdiq gələndə isə serverdəki nüsxə ilə clientId üzrə uyğunlaşdırılır.

Cache açarları

Server-state cache-i hər cavabı bir açar altında saxlayır və açar cavabı dəyişən bütün girişləri ehtiva etməlidir:

JavaScript
["chats"]
["messages", chatId, { before: cursor }]
["search", { q: "laptop", locale: "az" }]

Açarlar üç şeyi həll edir: hansı komponentlər bir sorğunu bölüşür (təkrarların birləşdirilməsi), mutation-dan sonra nə yenidən yüklənir (mesaj gələndə ["chats"]-ı invalidate et) və nəyi təkrar istifadə etmək olar (axtarışa qayıdanda cache-dəki nəticə dərhal görünür). Açarda bir girişin, məsələn dilin olmaması klassik bug-dır: Azərbaycan dilindəki səhifə cache-dən ingiliscə nəticələr göstərir.

Komponent sualında məlumat modeli kiçikdir, amma onu demək yenə də vacibdir: autocomplete-də query (klient state-i, axtarış səhifəsində URL-də də əks olunur), suggestions (sorğu üzrə açarlanan server state-i) və activeIndex (klient state-i) var.

MiddleNümunə

Mərhələ 4: İnterfeys: komponent API-si və şəbəkə API-si

Komponent API-si

Əsas komponentləri müqavilə kimi təsvir et: hansı props-lar daxil olur, hansı hadisələr çıxır, hansı vəziyyətləri render edir (yüklənmə, boş, xəta, uğur), controlled, yoxsa uncontrolled-dir. Komponent sualında cavabın özəyi budur:

TSX
<Autocomplete
  label="Search products"
  minQueryLength={2}
  debounceMs={200}
  fetchSuggestions={(query, { signal }) => searchProducts(query, { signal })}
  renderItem={(item) => <ProductRow product={item} />}
  onSelect={(item) => openProduct(item.id)}
/>

Ucadan deməyə dəyən seçimlər: fetchSuggestions AbortSignal alır ki, köhnəlmiş sorğunu ləğv etmək mümkün olsun; renderItem komponenti başqa məlumat üçün də təkrar istifadə oluna bilən edir; label məcburidir, çünki input-un əlçatan adı olmalıdır. Sorğunu özü idarə edən formalar üçün controlled variantı da qeyd et (value və onChange).

Şəbəkə API-si

Hər endpoint-i metodu, parametrləri və cavab forması ilə yaz:

Text
GET /api/search?q=lap&limit=10
200 OK
{ "query": "lap", "items": [{ "id": "p1", "title": "Laptop stand", "category": "Desks" }] }

GET /api/feed?cursor=eyJpZCI6MTQzfQ&limit=20
200 OK
{ "items": [{ "id": "143", "text": "..." }], "nextCursor": "eyJpZCI6MTIzfQ" }

REST, yoxsa GraphQL. REST sadədir və GET cavabları URL üzrə həm brauzerdə, həm CDN-də cache-lənə bilir. GraphQL klientə ekranın ehtiyacı olan sahələri dəqiq istəməyə və iç-içə məlumatı bir sorğu ilə almağa imkan verir, tipli sxemi də var; qiyməti klientdə daha çox alət və POST sorğularının HTTP cache-lərində cache-lənməməsidir (GET üzərindən persisted query-lər kömək edir). Birini seç və səbəbini de; hər ikisi qəbul olunan cavabdır.

Səhifələmə.

  • Offset (?offset=40&limit=20): sadədir, 7-ci səhifəyə birbaşa keçmək olur. Amma yuxarıya yeni elementlər əlavə olunanda bütün səhifələr sürüşür: istifadəçi təkrarları görür və ya elementləri buraxır. Böyük offset-lər bir çox verilənlər bazası üçün həm də yavaşdır.
  • Cursor (?cursor=...): server sonuncu elementə qeyri-şəffaf göstərici qaytarır. Məlumat dəyişəndə də səhifələr sabit qalır, sorğu da sürətli olur. 7-ci səhifəyə birbaşa keçmək olmur.
  • Sonsuz lentlər və chat-lar cursor işlədir; səhifə nömrələri olan admin cədvəlləri isə çox vaxt offset.

Xəta müqaviləsini də adlandır: status kodları, maşının oxuya biləcəyi xəta kodu və UI-ın hansı xətaları sahənin yanında (validasiya), hansılarını təkrar cəhd düyməsi olan banner kimi (şəbəkə) göstərdiyi.

SeniorVeb platforma

Real-time yeniləmələr, optimistik yeniləmələr və xətalar

Serverdən yeniləmələri almaq

Short pollingServer-Sent EventsWebSocket
İstiqamətKlient hər N saniyədən bir soruşurServerdən klientəHər iki tərəfə
Ötürmə üsuluAdi HTTP sorğularıBir uzun HTTP cavabı (EventSource)Upgrade olunmuş bağlantı, öz frame-ləri
Yenidən qoşulmaQoşulmağa ehtiyac yoxdurAvtomatik; Last-Event-ID serverə davam etməyə imkan verirSən yazırsan: backoff, heartbeat, yenidən sinxronizasiya
Nəyə uyğundurHər 30-60 saniyədən bir yenilənən dashboard-larLentlər, bildirişlər, canlı nəticələrChat, onlayn status, birgə redaktə

Bir dəqiqəlik gecikmə qəbul olunandırsa, polling dürüst defolt seçimdir, analytics-dashboard məsələsində olduğu kimi. SSE adi HTTP-dir və özü yenidən qoşulur, amma yalnız mətn daşıyır, HTTP/1.x üzərində isə brauzer bütün tab-lar üzrə bir domenə cəmi 6 açıq bağlantıya icazə verir, ona görə HTTP/2 və ya bir ortaq bağlantı lazımdır. İkitərəfli trafik üçün (chat-app, collaborative-editor) cavab WebSocket-dir və növbəti sual həmişə belədir: "bağlantı qopanda nə olur?" Backoff ilə yenidən qoşul, sonra sonuncu məlum mesaj id-sindən bəri buraxılanları yüklə.

Optimistik yeniləmələr

Nəticəni server təsdiqləməzdən əvvəl göstər və onu geri qaytarmaq üçün lazım olanı saxla:

JavaScript
async function toggleLike(post) {
  const previous = cache.get(post.id);
  cache.set(post.id, {
    ...previous,
    liked: !previous.liked,
    likes: previous.likes + (previous.liked ? -1 : 1),
  });
  try {
    cache.set(post.id, await api.setLike(post.id, !previous.liked));
  } catch {
    cache.set(post.id, previous);
    notifyError("like-failed");
  }
}

Bunu ucuz və demək olar ki, həmişə uğurlu olan əməliyyatlar üçün işlət: like, mesaj göndərmək (status: "sending" ilə), sıranı dəyişmək. Yalançı "hazırdır" pula və ya etibara başa gələn yerdə işlətmə: product-checkout-da ödəniş düyməsi gözləmə vəziyyəti göstərir, uğuru isə yalnız serverin cavabı göstərir.

Xətalar və təkrar cəhdlər

  • Şəbəkə xətalarını və 5xx cavablarını eksponensial backoff, jitter və limitlə təkrarla. 4xx-ləri təkrarlama, 408 və 429 istisnadır (Retry-After-ə əməl et).
  • Yalnız təkrarlamaq təhlükəsiz olan sorğuları təkrarla: GET və ya idempotency açarı olan yazma sorğuları ki, server dublikatı ata bilsin. Ödəniş API-ləri adətən belə açarı sorğu başlığında qəbul edir.
  • Cavabı artıq lazım olmayan sorğuları ləğv et. autocomplete-də "lap" üçün cavab "laptop" üçün olandan sonra gələ bilər; köhnə sorğunu AbortController ilə ləğv et və ya cari sorğuya uyğun gəlməyən hər cavabı nəzərə alma.
  • Hər asinxron görünüşə uğurdan başqa üç vəziyyət də ver: yüklənmə, boş, təkrar cəhd düyməsi olan xəta.
SeniorVeb platforma

Mərhələ 5: Optimallaşdırma

Bu məhsul üçün ən vacib olan iki-üç sahəni seç və onlara dərindən gir; bildiyin bütün texnikaların siyahısı prioritet olmaması kimi oxunur. Hər seçimi tələbə və ya metrikaya bağla.

Render strategiyası. Login arxasında (dashboard, redaktor) CSR yaxşıdır. SSR açıq və fərdiləşdirilmiş səhifələrə sürətli ilk paint və SEO verir, qiyməti server işi və -dır. SSG və ya fonda yenidən generasiya olunan statik səhifələr az dəyişən məzmuna uyğundur (məhsul təsvirləri, məqalələr). Mağaza üçün geniş yayılmış qarışıq: məhsul məzmunu serverdə render olunur, səbət və tövsiyələr isə klientdə hydrate olunur.

Yükləmə. Kodu route-lar üzrə böl və ağır widget-ləri (zəngin mətn redaktoru, qrafiklər, video pleyer) lazy yüklə. Statik faylları uzun cache müddəti və hash-li fayl adları ilə CDN-dən ver. İlk ekrana lazım olanı preload et.

Şəkillər. Responsiv ölçülər üçün srcset və sizes, AVIF və ya WebP, görünən hissədən aşağıda loading="lazy", heç nə sürüşməsin deyə açıq width və height, ehtimal olunan elementi olan şəkil üçün fetchpriority="high".

Uzun siyahılar. Virtualizasiya et: yalnız görünən sətirləri və kiçik ehtiyatı render et; minlərlə elementi olan infinite-feed üçün bu, məcburidir. Sətir hündürlüklərini sabit saxla və ya ölç, geri naviqasiyada scroll mövqeyini bərpa et.

Core Web Vitals. LCP ən çox 2.5 s, INP ən çox 200 ms, CLS ən çox 0.1, real səhifə yükləmələrinin 75-ci persentilində ölçülür. INP 2024-cü ildə Core Web Vital kimi FID-in yerini tutub. Yalnız Lighthouse-da yox, real istifadəçilərdə (RUM) ölç.

Əlçatanlıq. Əvvəlcə semantik HTML; autocomplete üçün WAI-ARIA combobox pattern-i; yeni chat mesajları üçün live region; dialoqlarda və route dəyişəndən sonra fokusun idarəsi; karusel üçün pauza düyməsi və prefers-reduced-motion; video üçün subtitrlər.

i18n. Kodda sətir yoxdur, hər dil üçün cəm qaydaları, tarix, rəqəm və valyutalar üçün Intl, sağdan sola layout-lar üçün CSS logical property-ləri, daha uzun tərcümələr üçün yer.

Offline və zəif şəbəkələr. Service worker app shell-i cache-ləyir; yazma əməliyyatları outbox-a düşür və bağlantı qayıdanda yenidən göndərilir; UI bağlantının vəziyyətini göstərir.

Təhlükəsizlik. Etibarsız mətn mətn kimi render olunur (React onu escape edir, dangerouslySetInnerHTML istisnadır); zəngin məzmun sanitizasiya olunur; Content Security Policy skriptlərin haradan gələ biləcəyini məhdudlaşdırır. Sessiya token-lərini istənilən inject olunmuş skriptin oxuya bildiyi localStorage-da yox, HttpOnly, Secure, SameSite cookie-lərdə saxla; cookie ilə autentifikasiya olunan yazma sorğularını CSRF-dən qoru.

SeniorNümunə

Klassik məsələlər və onların dərin analizləri

Raundların çoxu kiçik bir məsələlər dəstindən istifadə edir. Hər birinin özəyi var: müsahibəçinin dərinlik gözlədiyi hissə. Platformadakı System Design Board-da bunların hamısı var:

MəsələƏvvəlcə nəyi dəqiqləşdirməliGözlənilən dərin analiz
autocompleteMəlumat mənbəyi, minimal sorğu, zəngin nəticələr, cihazlarDebounce, köhnəlmiş sorğuların ləğvi, sorğu üzrə cache, combobox-un klaviatura və ekran oxuyucusu dəstəyi
image-carouselAutoplay, şəkillərin sayı, toxunuş, miniatürlərKomponent API-si (controlled indeks), qonşu şəkillərin lazy yüklənməsi, layout-un sabitliyi, pauza və reduced motion
infinite-feedMəzmun növləri, real-time yeniləmələr, miqyasCursor səhifələməsi, virtualizasiya, sürüşən məzmun əvəzinə "yeni postlar" banneri, scroll-un bərpası
chat-app1:1, yoxsa qruplar, tarixçənin həcmi, offline, fayllarWebSocket və yenidən qoşulma, normallaşdırılmış store, clientId ilə optimistik göndərmə, sıra, oxunmamışların sayı
collaborative-editorEyni anda neçə redaktor, offline redaktə, zəngin mətnKonfliktlərin həlli (operational transformation və ya Yjs, Automerge kimi CRDT-lər), onlayn status və kursorlar, hər istifadəçi üçün ayrıca undo
product-checkoutÖdəniş üsulları, qeydiyyatsız alış, bazarlarFormaların validasiyası və xətalar, idempotent ödəniş sorğuları, optimistik uğurun olmaması, hosted ödəniş sahələri, əlçatan formalar
video-playerCanlı, yoxsa tələb üzrə, DRM, subtitrlər, cihazlarAdaptiv streaming (Media Source Extensions üzərindən HLS və ya DASH), buferləmə vəziyyətləri, klaviatura ilə idarə, <track> subtitrləri
analytics-dashboardYenilənmə tezliyi, widget-lərin sayı, məlumatın həcmiHər widget üçün ayrıca yükləmə, polling və SSE, qrafiklərin render-i (SVG və ya canvas), virtualizasiya olunmuş cədvəllər, saat qurşaqları
multi-brand-design-systemBrendlərin sayı, nəyin fərqləndiyi, buraxılış prosesiDesign token-lər, runtime və build vaxtı theming, funksiyalar və bazarlar üçün brend konfiqurasiyası, hər brend üçün ayrıca bundle

Hökm yox, trade-off de

Hər dərin analiz variantlar arasında seçimdir və cavab variantın özü yox, əsaslandırmadır. Faydalı cümlə quruluşu:

A variantı bizə X verir, amma Y-yə başa gəlir. Z tələbini nəzərə alaraq A-nı seçirəm. Z dəyişsəydi (məsələn, SEO lazım olsaydı), B-yə keçərdim.

Məsələn: "Hər 30 saniyədən bir polling-i qurmaq və saxlamaq SSE-dən sadədir. Dashboard-un tələbi bir dəqiqədən köhnə olmayan məlumatdır, ona görə polling seçirəm. Treyderlərə saniyəbəsaniyə qiymətlər lazım olsaydı, qiymət widget-lərini SSE-yə keçirərdim."

Rəqəmlər trade-off-ları konkretləşdirir. "Hər biri təxminən 100 bayt olan on təklif 1 KB edir, ona görə son 50 sorğunu yaddaşda cache-ləmək demək olar ki, pulsuzdur" arqumenti "cache yaxşıdır"-dan qat-qat güclüdür.

SeniorMüsahibə məsləhətləri

Müsahibə üçün məsləhətlər

Planla başla. "Tələblərdən başlayacağam, sonra klient arxitekturasını çəkəcəyəm, ardınca məlumat modeli, komponent və API dizaynı gələcək, sonda isə burada ən vacib olan optimallaşdırmalarla bitirəcəyəm." Bu, bir cümlədə struktur göstərir və müsahibəçiyə istiqamət vermək üçün xəritə verir.

Müsahibəçilər nəyə baxır

Middle səviyyə: ağlabatan defoltları olan tam, işlək dizayn. Aydın tələblər, hər qutunun işi olan diaqram, normallaşdırılmış məlumat modeli, real props-ları olan komponentlər və real cavab formaları olan endpoint-lər. Yüklənmə, boş və xəta vəziyyətləri əhatə olunub. Standart alətlərdən düzgün istifadə: debounce, cursor səhifələməsi, server-state cache-i, lazy yükləmə.

Senior səviyyə: yuxarıdakıların hamısı, üstəlik söhbəti idarə etmək. Bu məhsul üçün vacib olanı prioritetləşdirmək, trade-off-ları rəqəmlərlə ifadə etmək, uğursuzluq hallarını (qopmuş bağlantı, ikiqat ödəniş, köhnəlmiş cache) və onların həllini adlandırmaq, əlçatanlığı, i18n-i və təhlükəsizliyi soruşulmadan qaldırmaq, mürəkkəbliyi nə vaxt əlavə etməmək lazım olduğunu bilmək ("burada polling bəs edir"). Senior-lar həm də çatdırılmadan danışır: feature flag-lər, buraxılışdan sonra izlənəcək metrikalar, real istifadəçi monitorinqi.

Bal itirdən səhvlər

  • Bir sual da verməmiş çəkməyə başlamaq və ya kitabxana adları saymaq.
  • Klient əvəzinə backend-i (verilənlər bazaları, sharding) dizayn etmək.
  • Uzun sükut. Əmin olmayanda da ucadan düşün: "Cursor və offset səhifələməsi arasında seçim edirəm; lent tez-tez dəyişir, ona görə…"
  • Prioritet və tələblərlə əlaqə olmadan bütün optimallaşdırmaları sadalamaq.
  • Uğursuz yolları unutmaq: zəif şəbəkə, xətalar, boş nəticələr, offline.
  • Fərziyyələri yazmaq əvəzinə başda saxlamaq.
  • Müsahibəçi seçimini sındıran yeni tələb əlavə edəndən sonra da onu müdafiə etmək. Dizaynı dəyiş və səbəbini de.

Board-da məşq et

System Design Board-dakı hər məsələdə hər mərhələ üçün sahələr və müqayisə üçün nümunə dizayn var. Özünə 45 dəqiqə vaxt qoy, sonra mərhələ-mərhələ müqayisə et: hansı tələbləri buraxdın, məlumat modelin hansı vəziyyətləri ifadə edə bilmədi, hansı trade-off-ları demədən keçdin.

MiddleYoxlama siyahısı

Frontend system design-ı review edərkən nəyi yoxlamalı

Bu siyahını özün yazmadığın frontend dizaynını review edəndə işlət: komanda yoldaşının dizayn sənədi, kitabxananın nümunə arxitekturası və ya AI assistentin təklifi. Sahibi olmayan state və ya unudulmuş xəta vəziyyəti kimi boşluqlar kağız üzərində ucuz düzəlir, build-dən sonra isə kodun yenidən yazılmasını tələb edir.

  • Tələblər, fərziyyələr və əhatədən kənar qalanlar rəqəmlərlə yazılıbmı? Cihazları, şəbəkəni, əlçatanlığı, dilləri və miqyası (ekrandakı elementlərin sayı, məlumatın yenilənmə tezliyi) axtar. Kitabxana və ya service worker kimi hər seçim bir tələbə bağlanmalıdır.
  • State-in hər parçasının yalnız bir yeri varmı? Ekrandakı hər şey üçün qərar ver: server state-i (cache-də), klient state-i, URL state-i, yoxsa törəmə state. Ayrıca saxlanan törəmə dəyərləri və səhifə yenilənəndən sonra qalmalı olduğu halda komponent state-ində saxlanan filtrləri qeyd et.
  • Hər entity id üzrə bir dəfə saxlanılırmı? Eyni istifadəçi obyekti hər elementin içinə köçürülübsə, yeniləmədən sonra ekranda iki versiya qalır. Normallaşdırılmış store-da siyahılar id-ləri saxlayır, ona görə bir dəyişiklik bir yeri yeniləyir.
  • Hər cache açarı cavabı dəyişən bütün girişləri ehtiva edirmi? Hər endpoint-in parametrlərini onun açarı ilə tutuşdur: ["products", category] yox, ["products", { category, locale }], yoxsa cache-dən başqa dildə nəticələr gəlir. Hər mutation-un hansı açarları invalidate etdiyini də yoxla.
  • Hər endpoint-in metodu, parametrləri, cavab forması və xəta müqaviləsi varmı? Offset səhifələməsində yuxarıya yeni elementlər əlavə olunanda bütün səhifələr sürüşür, təkrarlar və ya buraxılmış elementlər yaranır; cursor bunun qarşısını alır. Xətalara status kodları, maşının oxuya biləcəyi kod və UI-da yer lazımdır: sahənin yanında, yoxsa təkrar cəhd düyməsi olan banner-də.
  • Uğursuz yollar dizayn olunubmu? Hər asinxron görünüşə yüklənmə, boş və təkrar cəhd düyməli xəta vəziyyətləri lazımdır. Təkrar cəhdlərin limiti və backoff-u olmalıdır, təkrarlanan sorğular isə yalnız təhlükəsiz olanlardır (GET və ya idempotency açarı olan yazma sorğuları); köhnəlmiş sorğular AbortSignal ilə ləğv olunur; optimistik yeniləmələr geri qaytarmaq üçün əvvəlki dəyəri saxlayır.

Özünü yoxla

  • Məşq

    Kodun nəticəsini təxmin et, açıq müsahibə suallarına cavab ver və özünü qiymətləndir.

    0 nəticə sualı · 6 açıq sual

  • Quiz

    İzahlı test sualları və yekun nəticə.

    6 sual